BlogArchive

93/12/05 - 93/12/21
93/04/22 - 93/04/31
93/04/01 - 93/04/07
93/02/22 - 93/02/31
93/02/01 - 93/02/07
93/01/22 - 93/01/31
93/01/05 - 93/01/21
92/12/22 - 92/12/29
92/12/05 - 92/12/21
92/12/08 - 92/12/14
92/12/01 - 92/12/07
92/11/22 - 92/11/30
92/11/05 - 92/11/21
92/11/08 - 92/11/14
92/10/05 - 92/10/21
92/10/01 - 92/10/07
92/09/05 - 92/09/21
92/09/08 - 92/09/14
92/09/01 - 92/09/07
92/08/22 - 92/08/30
92/08/05 - 92/08/21
92/08/08 - 92/08/14
92/08/01 - 92/08/07
92/07/22 - 92/07/30
92/07/05 - 92/07/21
92/06/01 - 92/06/07
92/05/22 - 92/05/31
92/05/01 - 92/05/07
92/04/05 - 92/04/21
92/03/05 - 92/03/21
92/03/08 - 92/03/14
92/03/01 - 92/03/07
92/02/22 - 92/02/31
92/02/05 - 92/02/21
92/02/08 - 92/02/14
92/01/22 - 92/01/31
آرشيو



سال نو مبارک

http://owghaat.ir/images/thumbl_980x340_23.png

علوم تجربی راهنمایی متوسطه - اهر - نمونه طرح درس و روش های فعال تدریس

فایلهای پاور پوینت مربوط به طرح درس مخلوطها

فایلهای پاورپوینت


همکاران گرامی جهت استفاده از فایلها روی کلمه دانلود کلیک نموده و پس از دریافت  فایل مربوطه را از طریق نرم افزار winrar  مشاهده فرمایید .

 

منتظر نظرات استادانه شما عزیزان در مورد طرح ارائه شده میباشم .

ممنون                           

دانلود



برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم خرداد 1388ساعت 1  توسط محمداوغلی  | 

نمونه المپیاد 2


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم بهمن 1391ساعت 9  توسط محمداوغلی  | 

طرح درس پیش سازمان دهنده و بارش مغزی

بسمه تعا لی

مشخصات كلي طرح درس

 نام‌ درس  : علوم‌تجربي کلاس دوم صفحه    110    موضوع : انسان موجودی زنده

 نام دبير:  محمد اوغلی           مدرسه : راهنمایی شهید بابایی گونجیک  و کوثراهر

 تعداد دانش‌آموزان:20 نفر             تاريخ:  فروردین ماه  1389        مدت  :90 دقيقه

 هدف كلي

 آشنایی با ساختمان و اعمال سلول در بدن جانداران و انسان

 اهداف جزیی

  دانش آموزان پس از پایان این درس باید بتوانند:

1 -ساختمان سلول های گیاهی و جانوری را با رسم شکل نشان دهندو از نظر شکل ظاهری                    آنها را از هم تشخیص دهند.

2- تفاوت و شباهت  سلول های گیاهی و جانوری را بدانند.

3- قسمت های مشابه سلولها را بدانند و نقش هر کدام را برای سلول توضیح دهند.

4-کارها و قسمت های مختلف سلول را با الگوی پیش سازمان دهنده  مقایسه کرده و از محیط اطراف خود نمونه هایی را مثال بزنند.

5  -چگونگی تقسیم کار دربدن جانداران پر سلولی در  رابطه با ضرورت وجود بافت ،اندام   ودستگاه های مختلف بدن را نام برده و بتوانند با توجه به الگوی پیش سازمان دهنده  توضیح  داده و مثال های گوناکون بیاورندو...

6- دانش آموزان  بایدبدانند با توجه به اینکه تمام چيزهاي اطراف را خداوند برای راحتی  و آسایش انسان  آفريده تا با عقل و درایت خویش براي بهتر زندگي كردن خود تلاش کند.

7 -دانش آموزان عزیز با توجه نامگذاری سال 1389 با عنوان همت مضاعف و تلاش مضاعف  از طرف مقام معظم رهبری بایستی در رسیدن به این هدف والا ، قدر سلامتی خود را بدانند و همواره به بهداشت فردی و اجتماعی خویش علاقه مند باشند،تا در  نهايت به كمال   مطلوب برسند، انشا الله .  

 

 مفاهیم

1-سلولها از نظر ساختار متفاوتند.

2-مواد تشکیل دهنده ی سلولها در همه سلولها مشابه اند.

3- همه ی کارهای حیاتی جانداران به وسیله سلولهای سازنده  ی شان انجام می گیرد.

4-اندازه جثه ی پر سلولی ها  به تعداد سلولهای آنها بستگی دارد .

5-در بدن موجودات پر سلولی ،میان سلولها تقسیم  کار صورت میگیرد و در نتیجه بافت  ،اندام و دستگاه های مختلفی ایجاد می شود.

وسايل كمك آموزشي

 کتاب علوم دوم راهنمایی – گچ سفید و رنگی –میکروسکوپ- و وسایل لازم برای دیدن سلول های مختلف گیاهی و جانوری -ویدیو پروژوکتور-رایانه و تصاویر مفهومی و عنوانی –مولاژ دستگاه های مختلف بدن و...

مراحل تدریس

روش های تدریس

 

مرحله اول

ارائه پیش سازمان دهنده

روش فعال یاددهی - یادگیری

پیش سازمان دهنده و بارش مغزی


ادامه مطلب

برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم فروردین 1389ساعت 19  توسط محمداوغلی  | 

درس با استفاده از فناوری و اطلاعات(IT)

باسمه تعالي                                  فرم طرح درس با استفاده از فناوری و اطلاعات(IT)

مادة درسي :   علوم تجربی     عنوان درس :‌       انواع مخلوط ها          پايه :اول راهنمایی

مدت زمان تدريس :  یک جلسه ی آموزشی     نام دبير : 

نام مدرسه :دولتی کوثر 2 تاريخ تدريس :     بهار 88        تعداد دانش  :    آموز:20نفر

هدف كلي درس :آشنایی با انواع مخلوط ها (مخلوط همگن و مخلوط ناهمگن)        

اهداف جزئي (دانشي ، مهارتي ، نگرشي) :پس ازپایان این درس دانش آموزان می توانند :

1.مخلوط همگن را تعریف کنند. 

 2.مخلوط ناهمگن را تعریف کنند.   

3. فرق بین مخلوط همگن و مخلوط ناهمگن را بدانند. 

4.برای هریک از مخلوط ها  از زندگی روز انه ی خویش مثال هایی زده و اجراءهر کدام را بیان کنند.  

5.ویژگی های مخلوط ناهمگن  و همگن را بدانند.

6. بدانند نام دیگر مخلوط همگن محلول است.

7. بدانند جداسازی مخلوط ناهمگن به مراتب آسانتر است. 

8.چگونگی نگهداری مواد مخلوط  را درخانه ومدرسه میدانند. 

 9.   به محیط پیرامون و  آنچه که خداوند برای راحتی انسان آفریده علاقه مند می شوند.

10. دراستفاده از مواد گوناگون، الگو ی درست  مصرف را با اتکاء به آیه ی شریفه ی کتاب خدا (کلوا  واشربوا ولا تسرفو ا) و فرمایشات رهبری نسبت به نامگذاری سال 1388 رعایت میکنند

.

روش تدريس‌:ترکیبی (انجام آزمایش،بارش مغزی ،تسلط یابی)

امکانات ورسانه هاي آموزشي :

 1.کتاب درسی علوم تجربی سال اول راهنمایی

2.آزما یشگاه (که برای 5 گروه 4نفره با وسایل و مواد لازم، برای تدریس این موضوع

2. رایانه متصل به اینترنت .

3. دستگاه  منعکس کننده ی تصاویر از رایانه ویا تلویزیون به دیوار(ویدیو پروژکتور)

مهارت های مورد نیاز فناوری اطلاعات و ارتباطات :

1-تجربه کافی ،کار با رایانه و اینترنت 2-آشنایی با نرم افزار های مثل پاویر پوینت

ارزشيابي ورودی یا آغازين : سوال ها یی ازدرس قبل ، از چند دانش آموز با توجه به شرایط کلاس پرسیده و از بچه ها سوال  می کنم آیا  در درس قبلی مشکلی دارند؟یا نه؟ در صورتی که خودم متوجه شد م ویا دانش آموزان گفتند اشکال بر طرف می شود.

1.مواد به چند دسته  تقسیم می شوند؟

2. به چه موادی مخلوط می گویند؟

3 . آیا مادی تازه ای در مخلوط به وجود می آید؟

4 . آیا در مخلوط ،ویژگیهای اجزاءتشکیل دهنده عوض می شوند؟

5 . از دورو برخود چند مخلوط مثال بزنید.

 آماده سازي و ايجاد انگيزه :

پس  از سلام و احوالپرسی و همخوانی دعای قبل از شروع درس  ضمن حضور و غیا ب  به وضعیت جسمی و روانی دانش آموزان توجه نموده غایبین جلسه قبل را پیگیری کرده درصورت احساس و مشاهده هر گونه مشکلی در صدد بر طرف کردن آن بر می آیم ، سپس جهت ایجاد انگیزه تصاویر مخلوط ها یی (میوه ها ،سالاد)راکه ازاینترنت دانلود نموده ودر پاورپوینت آماده کرده ام روی تخته انداخته و ازدانش آموزان سوال می کنم بچه ها چه چیزی راجع به موضوع درس جدید از اینترنت آورده اید؟آیا مطلبی یافتید؟ ویا نه؟بچه ها متن درس را مطالعه نموده اید؟سرگروهها با احترام به همدیگر خلاصه آنچه را که منشی گروه ها نوشته اند با صدای بلند می خوانند ومن ادامه میدهم  آری بچه ها چنانچه خودتان می دانستید و  و حالا هم در تخته می بینید  موضوع درس جدید مان انواع مخلوها است پس لطفا" توجه کنید:

نحوة ارائه درس (با تاکید بر روش های فعال و استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات توسط معلم و دانش آموزان ): (در نرم افزارقسمت اول ارائه درس را آورده ام)

برای ارائه ی درس جدید2عدد بشر برداشته مقداری آب در آنها می ریزم به یکی مقداری نمک و در دیگری

مقداری خاک  افزوده و آنها را هم می زنیم و به یکی از بچه ها می گویم نمک را در آب بیابد و از دانش آموز دیگر می خواهم خاک را در آب پیدا کرده و نشان دهد مسلما" دانش آموز اول نمی تواندنمک را در آب پیدا کند  می پرسم نمکها چه شدند؟نمک ها کجا رفتند؟ به دانش آموز می گویم برای پیدا کردن نمک، آب را بچشد   و به وجود نمک پی ببرد و ما را با خبر سازد.دانش آموز می گوید: خانم آب شور ا ست. سپس با طرح سوالاتی مانند:

1.آیا نمک در آب دیده می شود؟

2. آیا در بشری که به آ ب آن نمک ریختیم فقط آب به نظر می رسد؟

3. اگر آب را دوستتان نمی چشید چگونه به وجود نمک پی می بردیم؟

4.دربشری که در آن آب و نمک ریخته ایم آیا آب و نمک از هم قابل تشخیص اند؟

5.اگر آب و نمک را در در اندازه و حجم  مساوی و  یا نامساوی تقسیم کنیم درجه ی شور ی آن ها یکسان است؟و...

(در مورد بشر ی که در آن آب و خاک ریخته ایم همچنین این سوالات رامی پرسم (بارش مغزی)  تا  بتوانم دانش آموزان را به تفکر

وا دارم که هم بتوانند سوا لات مرا ادامه دهند و هم فکر کرده بتوانند در حضور جمع جواب داده اعتماد به نفس بیابند)

پس از پرسش و پاسخ از گروها می خواهم آزمایش های خود راانجام دهند

وسایل لازم برای آزمایش گروه اول  : آب ،شکر ،همزن  ،اسپاتول  و بشر

وسایل لازم برای آزمایش گروه دوم:بشقاب ،مقداری عدس ،نخود ولوبیا

وسایل لازم برای آزمایش گروه سوم:مقداری ماسه  ،مقداری براده ی آهن ،ظرف پتری ، آهنربا، اسپاتول و همزن

وسایل لازم برای آزمایش گروه چهارم:مقداری خاک اره، آب، اسپاتول ،همزن و بشر

وسایل لازم برای آزمایش گروه پنجم:  مقداری سرکه  ،مقداری نمک،  آب، اسپاتول ،همزن

وحین انجام آزمایش هابه سر میز ها رفته راهنما یی های لازم را انجام داده فعالیت های آنان را رهبری می کنم  پس از آنکه منشی ها با همفکری سایر هم گروه های خود گزارش کارشان را نوشتند سر گروه ها یکی یکی نتیجه ها را میخوانند.و من گفته های ایشان رادر یک جا و اینگونه بیان میکنم:آفرین گروه های خوب علوم،

با توجه به آزمایش های انجام شده اگر تمامی مخلوط های مشاهده شده را بصورت دو خط عمود بر هم به چهار قسمت تقسیم کنیم  می بینیم در مخلوط های ناهمگن اجزابطور یکنواخت در همه قسمت ها تقسیم نشده اندولی در مخلوط های همگن (محلول) اجزابطور یکنواخت در همه قسمت ها تقسیم شده است وهمچنین در مخلوط های نا همگن اجزای سازنده از هم قابل تشخیص اند در صورتی که در مخلوط های همگن چنین نمی باشند.وبا

تشوق گروههایی که تعامل و ،همکاری بیشترو  بهتر در حین انجام آزمایش داشتندبه جمع بندی مطالب از طریق Power Point  می پردازم.

جمع بندی و نتیجه گیری :

  خوب بچه ها به تصاویر و نوشته  های آنها دقت کنیدکه می خواهیم درس را با هم خلاصه کنیم 

موضوع درسمان چه بود؟ انواع مخلوطها  مثل مخلوط میوه ها و مخلوط آب نبات

مخلوطها  دو نوعند :1.مخلوط ناهمگن مثل آجیل و میوه ها    2. مخلوط همگن (محلول)مثل سکه و آب نمک

مخلوط ناهمگن :مخلوطی است که اجزای سازنده ی آن بطور یکنواخت در همه جا پخش نشد ه اند  ودر بیشتر موارد به آسانی قابل تشخیص هستند.

مخلوط همگن  مخلوطی است که در آن اجزای سازنده به طور یکنواخت در همه جا پخش شده اند و نمی توان هر جز ء را به آسانی از یکدیگر تشخیص داد .

نا م دیگر مخلوط همگن  محلول است .

ارزشیابی تکوینی و پایانی :

:از فرم کویز (آزمون  کوتاه ) استفاده نموده و برای تثبیت مطالب و تسلط یا بی دانش آموزان در درس جدید از هر گروه به شرح زیر سوال می کنم :

گروه اول:انواع مخلوط را نام برده  برای هر کدام مثال بزنید؟

گروه دوم: شربت خاک شیر چه نوع مخلوطی است ؟و اجزاء آن رانام ببرید؟

گروه سوم:مخلوط همگن و نا همگن چه فرق هایی با هم دارند؟

 گروه چهارم؟به نظر شما هوای پاک از کدام مخلوط محسوب  می شود؟و چرا؟

گروه پنجم:به غیر از مخلوطهایی که حین درس نام بردیم شما هرکدام مثالی برای هرنوع از مخلوط ها بیان کنید؟

ودر آخر در امر یاد دهی و یادگیری اشکالی باشد برطرف کرده و کار گروهی دا نش آموزان راتشویق نموده جوایزی اهدا می کنم.

یاد آوری نكات اخلاقي ، تربيتي ، و اجتماعي مربوط به درس و ارتباط دادن درس با زندگي روزمره :

بچه های عزیزدقت کنیم اگر به دوروبر نگاه کنیم شاهدانواع مختلفی از موادخواهیم شد که خداوند متعال آنها را برای انسا ن و راحتی او آفریده که ما آنها را به روش های دلخواه مخلوطکرده استفاده مکنیم ببینید حتی آدم ها ،پس بیایید بارعایت موازین دینی و اسلامی که همه ی موقعیت ها در گرو آنهاست، هرآن چه را که  داریم برای خود و همگان نگه داریم وبا درست مصرف کردن راه به کمال رسیدن را در یابیم انشاءالله

تعيين تكليف ( تمريني ، بسطي و خلاقيتي – گروهی و انفرادی ) :

1..هرگروه پنج سوال از متن می نویسید.

2.درس آینده را برای آمادگی بیشتر مطالعه می کنید.

3.جمع آوری مطالب  و وسایل کمک آموزشی برای آزمایش درس بعدی

4. وبلاگ خودمwww.oloom-ahar.blogfa.com)) را که بلد هستید (از پاویر پوینت وبلاگ خودم را یادآوری کرده خلاصه ای از مطالب  اش رامعرفی می کنم )هر کس که بتواند چهار سوال راجع به درس مخلوط ها با ذکر تاریخ نگارش در بیاورد پنج نمره ی عملی (کار با اینترنت )خواهم داد. ویا با نظر دادن در آرشیو نظرات.

5.دانش آموزانی که نمره ی فعالیت خارج از کلاس می خواهند می توانند از اینترنت راجع به درس آتی مطلب دانلود کنند.                                                  موفق باشید و خداحافظ

 

 

 

                 

 


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  چهارشنبه نهم اردیبهشت 1388ساعت 20  توسط محمداوغلی  | 

طرح درس انواع مخلوط

نام‌ درس: علوم‌تجربي موضوع: انواع مخلوط مدت: 45 دقيقه

شماره‌ي طرح درس: نام مدرسه: تعداد دانش‌آموزان: نفر

نام دبير: كلاس: اول 1 تاريخ: 30/9/83

صفحه كتاب: 37- 35

مشخصات كلي

 

آشنايي با مخلوط همگن و ناهمگن

هدف كلي

 

1- تعريف مخلوط همگن و ناهمگن را بداند.

2- ويژگي‌3- هاي مخلوط همگن و ناهمگن را بداند.

4- بتواند براي مخلوط همگن و ناهمگن مثال بزند.

5- مثال‌6- هايي كه در زندگي روزانه در رابطه با اين دو مخلوط مي‌7- باشد نام ببرد.

8- بداند نام ديگر مخلوط همگن محلول است.

9- بداند كه جداسازي مخلوط ناهمگن راحت‌10- تر است.

هدف‌هاي رفتاري

 

اشاره به اين موضوع كه تمام چيزهاي اطراف ما را خداوند آفريده از جمله مواد گوناگون و توجه به اين مطلب كه هستي و هر چه در آن است براي انسان آفريده شده و خلقت خاك، آب و هوا كه نمونه‌هايي از مخلوط‌هاي همگن و ناهمگن است بيهوده نبوده و در خدمت انسان و براي بهتر زندگي كردن او و در نهايت به كمال مطلوب رسيدن او مي‌باشد.

هدف ديني

 

كتاب درسي ـ گچ رنگي ـ وسايل آزمايش از قبيل ليوان، آب، نمك، شكر، قاشق، خاك، مقداري نخود و لوبيا و عدس، مقداري آجيل، بشقاب

وسايل كمك آموزشي

 

سخنراني ـ بارش مغزي ـ پرسش و پاسخ، انجام آزمايش

روش و شيوه‌ي تدريس

3 دقيقه

سلام، احوالپرسي از دانش‌آموزان، دقت در وضعيت جسمي و حضور و غياب آنها كنترل تكاليف دانش‌آموزان

قبل از شروع درس

7 دقيقه

قبل از شروع درس براي آماده‌سازي دانش‌آموزان براي درس جديد سؤالاتي از درس گذشته پرسيده مي‌شود:

الف) انواع مواد را نام ببريد.

ب) تعريف عنصر چيست؟

ج) تعريف ماده مركب چيست؟

د) ماده‌ي خالص كدام است؟

هـ ) براي عنصر، تركيب و خالص مثال بزنيد. و) فرق مخلوط و خالص را بيان كنيد.

ارزشيابي تشخيصي

5 دقيقه

براي ايجاد انگيزه دو ليوان برداشته مقداري آب در هر دو مي‌ريزيم به يكي مقداري نمك و به ليوان ديگر مقداري خاك اضافه مي‌كنيم و هر دو را هم مي‌زنيم و از يكي از بچه‌ها مي‌خواهيم كه خاك را در آب پيدا كند و نشان دهد و از دانش‌آموز ديگر مي‌خواهيم كه نمك را در آب پيدا كند و نشان دهد البته دانش‌آموز دوم نمي‌تواند اين كار را انجام دهد پس آيا نمك‌ها كجاست؟ به دانش‌آموز دوم مي‌گويم آب را چشيده و هم‌خودش و هم ساير دانش‌آموزان را از وجود نمك مطلع كند سپس به دانش‌آموزان خبر دهد كه آب شور مي‌باشد. دانش‌آموزان مي‌گويند و مي‌پرسند سپس با آنكه آب شور است را ديده نمي‌شود و با همين سؤال درس جديد را ارائه مي‌دهيم.

آماده‌سازي و ايجاد انگيزه

7 دقيقه

تدريس درس جديد را به اين ترتيب آغاز مي‌كنيم: بررسي شكل كتاب صفحه 37- 35 ـ مطالعه كتاب

همان‌طور كه دوستان شما آزمايش را انجام دادند متوجه شديد در هر دو ليوان مخلوط تشكيل شده ولي اين دو مخلوط با هم تفاوت دارد. امروز با دو نوع مخلوط و تفاوت آنها آشنا مي‌شويد، سپس روي تخته‌سياه با اشاره دوباره به تعريف مخلوط و تفاوت آن با ماده‌ي خالص انواع مخلوط‌ها را مي‌نويسيم و هر دو مخلوط يعني همگن و ناهمگن را تعريف كرده و اشاره مي‌كنيم كه نام ديگر مخلوط‌هاي همگن محلول است. دوباره براي دريافت بهتر موضوع درس دست به انجام آزمايش مي‌زنيم، اين‌بار از دو گروه مي‌خواهيم كه آزمايش را انجام دهند و در حين آزمايش چك‌ليست مربوط به اين دو گروه را هم تكميل مي‌كنيم.

گروه اول آزمايش اول با وسايل آب و ليوان و قاشق و شكر و گروه دوم آزمايش دوم با وسايل بشقاب، مقداري نخود، لوبيا و عدس. گروه اول شكر را در آب حل كرده و هم زده و ديگر شكر ديده نمي‌شود و نمي‌توان آن را تشخيص داد و با چشيدن آب به اين نتيجه مي‌رسند كه تمام آب شيرين شده و در همه‌جاي ليوان شكر وجود دارد. گروه دوم در بشقابي مقداري نخود و لوبيا و عدس را با هم مخلوط كرده و سرگروه به هر يك از اعضاي گروه مقداري از اين مخلوط را مي‌دهد و از آنها مي‌پرسد آيا به همه به يك اندازه مخلوط داده است. كه البته پاسخ دانش‌آموزان خير است و اين دانش‌آموزان نتيجه مي‌گيرند كه اجزاي اين مخلوط با چشم ديده شده و قابل تشخيص است و به هر كدام تعداد مساوي اين مواد نرسيده و پخش نشده است. پس از اتمام آزمايش با روش بارش مغزي ويژگي‌هاي اين دو مخلوط را به‌طور جداگانه روي تابلو نوشته و در نهايت دانش‌آموزان به اين موضوع پي مي‌برند كه مخلوط همگن اجزاي آن قابل تشخيص نيست و به‌طور يكنواخت پخش شده است و مخلوط ناهمگن اجزاي آن قابل تشخيص است و به‌طور يكنواخت پخش نشده است.

براي پايان درس براي اطمينان بيشتر از اينكه دانش‌آموزان درس را متوجه شدند از آنها مي‌پرسيم كه آجيل مخلوط ناهمگن است يا همگن و آنها با توجه به ويژگي‌هاي مخلوط‌ها و با ديدن آجيل و اينكه مقداري آجيل در دست بعضي از دوستان خود مشاهده مي‌كنند كه اجزاي آن قابل تشخيص است و به‌طور يكنواخت پخش نشده است، پس مخلوط ناهمگن است.

ارائه‌ي درس جديد

5 دقيقه

در اين مرحله از درس ارائه شده خلاصه و جمع‌بندي به عمل آمده و در روي تابلو نوشته شده و سپس به‌صورت پرسش از دانش‌آموزان سؤالاتي به‌عمل مي‌آيد تا درس خلاصه شود:

تعريف مخلوط چيست؟

انواع مخلوط را نام ببريد.

ويژگي‌هاي مخلوط همگن و ناهمگن چيست؟

براي هر مخلوط مثال بزنيد؟

جمع‌بندي و خلاصه

5 دقيقه

براي اين مرحله از تدريس از دانش‌آموزان سؤالي پرسيده مي‌شود و بايد افراد گروه براي جواب مشورت كرده و جواب توسط منشي گروه نوشته شود سپس جواب هر گروه را بررسي كرده و در نهايت همه‌ي گروه‌ها را تشويق و به گروه برتر جايزه داده شود و سؤال اين است «آيا هوا مخلوط همگن است يا ناهمگن»

ارزشيابي پاياني

3 دقيقه

پرسيدن فصل 4 تا صفحه‌ي 34

نوشتن 5 سؤالي كه از متن درس پيدا كرده‌ايد.

مطالعه‌ي درس آينده براي آمادگي دانش‌آموزان صفحه‌ي 34 تا صفحه‌ي 38

آوردن وسايل براي آزمايش درس جديد

تكليف شب

 

 


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  سه شنبه یکم اردیبهشت 1388ساعت 11  توسط محمداوغلی  | 

روش های نوین تدریس علوم تجربی

روش های نوین تدریس علوم تجربی

 

یکی از ویژگی های بارز انسان کنجکاوی است که ازدوران کودکی تا پایان عمر اورا به دانستن وکشف حقایق و پرده برداری از مجهولات سوق میدهد این نیروی درونی تکاپوی انسان را برای کسب علم و گریز از جهل افزون می کند .

بخشی از دانش امروز بشرکه حاصل مطالعه وجستجوی او در جهت شناخت جهان مادی ونظام ها و قوانین آن است علوم تجربی نامیده می شود بشر برای کشف شناخت جهان مادی عمدتا” از ابزارهای حسی خود استفاده می کند به همین دلیل نقش تجربه در این حوزه بسیار اساسی و تکیه بر آن بسیارضروی است.دانش آموزی که به مدرسه وارد می شود از یک سو دارای نیروی خداداد کنجکاوی است نیرویی که هر لحظه او را به یافتن دانشی تازه وپاسخی برای پرسش های بیشمار میکشاندواز سوی دیگراین دانش آموز باید برای زندگی در دنیای فردا که دنیای علم وتکنولوژی است آماده شود برای آموزش علوم باید سعی شود که فرآیند یاد گیری از حالت انفعالی یعنی یاد گیری به روش سنتی به حالت یاد گیری فعال درآید .

یادگیری فعا ل چیست؟

به طور خلاصه یادگیری فعال آن است که دانش آموزدر تولید مفهوم مشارکت دارد در مقابل ،یادگیری انفعالی قرار دادن دانش آموز در مقابل مفاهیم آماده واز پیش طرح شده ای است که انتظار میرود که آن ها را حفظ کند در یادگیری فعال موضوع مهم آموختن مطالب همراه بادرک وفهم آن هاست این نوع آموختن تنها ازراه در گیر شدن مستقیم با مسئله وکسب تجربه های دست اول حاصل می شود اما دریاگیری انفعالی تاکید بر خواندن مطالب و حفظ کردن آن هاست .

2

مقایسه روش های یاددهی (سنتی ) و یادگیری (روش نوین و فعال):

ردیف

روش سنتی(انفعالی وغیرفعال)

روش نوین آموزش(فعال)

1

دانش آموزن مفاهیم تجربه وقوانین را می خوانند حفظ می کنند ومی کوشند که    به خاطر بسپارند.                                 

دانش آموزان ضمن انجام دادن فعالیت  هایا کسب تجربه درتولید مفاهیم شرکت دادند نتایج هرتجربه رابطورمستقیم بدست  می آورند .

2

دانش آموزانم مطالب مختلف را درذهن خود نگه می دارند وهنگام  پرسش وپاسخ مطالب حفظ شده رابازگومیکنندبه عبارت دیگر در این روش دانش آموزهرچه را به    امانت به ذهن خود سپرده است هنگام آزمون پس می دهد                           

دانش آموزان باافراد گروه خود به بحث وگفتگو می پردازند وافراد گروه با هم کارمی کنند گروه ها هنگام گزارش دادن به جمع، نظرات خودرابا گروههای دیگرمقایسه می کنند وبسیاری مطالب را ازیکدیگرمیآموزندمعلم درحین ارائه شدن گزارشها و پرسش و پاسخ درصورت لزوم دانش آموزان را راهنمایی می کند وا اشتباهی رخ داده باشد آن را تصحیح می کندوبه فراگیری دانش آموزان یاری می رساند

3

معلم اغلب باروش سخنرانی درس میدهد وکوشش میکندهمه جزئیات را مطرح کند و به انها پاسخ میدهد اودرصورت لزوم شکل می کشد تمرین می دهدوخودبه حل تمرین ها کمک می کند وبا مثال های متعدد مفاهیم  را توجیه میکند به عبارت دیگر نقش حل المسائل را برای دانش آموزان ایفا می کند.

معلم راهنمای یادگیری است وبه جای پاسخ گویی مستقیم به پرسش دانشاموز می کوشدباطرح پرسشهای متعدددانش آموز را به طرف پاسخ صحیح هدایت  کند  و به جای آنکه مشکل دانش آموز راحل کندسعی دارد مسئله طرح  کند ودا نش آموز را به اندیشیدن عادت می دهد

4

اغلب معلما ن جزوه می گویند مطالب کتاب را خلاصه می کنندودانش آموزان را به سمت کتابهای حل المسائل سوق می دهندبدین ترتیب دانش آموزان  بدون فهمیدن  صورت مسئله پاسخ ان را از کتاب رونویسی می کنند.

معلم به دانش آموزان پاسخ کلیشه ای نمیدهدوازروش پرسش وپاسخ سنتی دوری می کنداوپرسش هارا به طریقی مطرح میکندکه درکلاس قابل بحث باشد به عبارت دیگر پرسش فقط  دارای یک پاسخ نباشدتا فرصت گفتگو برای همه دانش آموزان باشد

5

معلم به کلاس تکلیف می دهدیاازدانش آموز می خواهد موضوعی را رونویسی کند یاخود به تجربه دست می زند و دانش آموزان دراین فرایند تماشا چی هستند.

معلم هر دانش آموزرا تشویق می کند که درباره ی موضوعی انتخابی از دیگران بپرسد کمک بگیرد اطلاعات دریافتی را جمع آوری کند وپس ازبحث در گروه نتایج را به جمع گزارش دهد هم چنین برای نظریه های خود وسایلی بسازد وتجربه کند ونتیجه گزارش را گزارش دهد

6

در روش سنتی (انفعالی) معلم نظم کلاس و حضور وغیاب دانش آموزان راکنترل می کند او خود تدریس می کند  جزوه می گوید تمرین تهیه می کندوارائه می دهد پرسش می کند و گاهی پاسخ پرسش هارامی دهد تمرین هاراحل می کند ورفع مشکل می کند درحقیقت معلم در صحنه ی آموزش کاملا فعال است ودانش آموزان ساکت نشسته اند وظاهراگوش میکنند جزوه می نویسندوگاهی پرسشی مطرح میکنند واگراز آنها سوالی شود به آنها پاسخ می دهند.

دانش آموزان به مطالعه کردن تشویق می شوند ودر مورد نتایج مطالعات خود با اعضای گروه بحث می کنند کنترل حضور وغیاب دانش اموزان به عهده ی سرگروه است هنگام بحث در گروه رعایت نوبت و نظم وترتیب به عهده ی گروه است معلم بر فعالیت های گروه نظارت داردودر صورت لزوم  با طرح پرسش هایی دانش آموزان به طرف پاسخ صحیح هدایت می کند به عبارت  دیگر در این روش دانش آموزان در صحنه ی آموزش فعالیت میکنند ومعلم راهنما و ناظر فعالیتهای  آنهاست .

7

دراین روش هدف  یاد دادن است وتکیه کردن برمحفوظات وکسب دانستنیهای ضروی وغیرضروری

درروش فعال هدف یادگیری است به طوری که دانش آموزبه یادگیرنده ای مادا العمر تبدیل می شود

 

3

کار وبحث گروهی درکلاس                                                     

برای مشارکت دانش آموزدر فرآیند تدریس وارزش یابی وایجاد روحیه همفکری وهمیاری وایجاد رقابت سالم می توان کلاس درس را به گروههای 3یا4 نفره تقسیم  کرد به طوری در هر گروه دانش اموزان بادرجات مختلف (خوب ، ضعیف ،متوسط وجود داشته باشند)

در کار گروهی تقشیم کار باعث ایجاد انگیزه وپویایی کار می شود وتوانایی دانش آموزرا برای یادگیری عمیق تر وماندگارترمی کند

در کار گروهی یکی از مشکلات اصلی شکل آرایش صندلی ها ونیمکت های کلاس است تغییر آرایش کلاس یا تشکیل کلاس در آزمایشگاه با محیط های باز دیگر فرصت های مناسب وجذاب را برای یادگیری فراهم می کند

در کلاس علوم دانش اموزان هر گروه با نظارت وراهنمایی سرگروه فعالیت های داخل یا خارج کلاس را بر عهده می گیرند (انجام ازمایش – ساخت وسیله)هدف اصلی در هر گروه انجام دادن آزمایش وفعالیت به صورت گروهی است نه به صورت انفرادی در گروه

البته باید توجه داشت دانش آموزان بعضی فعالیت هارا در منزل داده ونتیجه آن را در دفترعلوم نوشته و به کلاس ارائه دهند

معلم میتواند با تهیه ی فهرست مانند نمونه دانش اموزان راهنگام انجام دادن آزمایش

زیر نظر داشته باشد وگرو هارا به دقت مشاهده کرده وارزشیابی کند    

                         

شماره گروه

اسامی گروه

درک صحیح از آزمایش

انجام دادن صحیح آزمایش

نتیجه گیری صحیح ار آزمایش

رعایت نظم گروهی

یادداشت معلم

1

لیلا-مریم-آزاده-فاطمه

++

+

+

+

عالی . همکای خوبی دارند

2

 

 

 

 

 

 

 

 

پوشه کار:هر دانش آموز می تواند در کلاس برای انجام فعالیت های بیرون از کلاس (اطلاعات جمع آوری کنید، بحث کنید ،تحقیق کنید و... )پوشه ای درنظربگیرد سپس با اطلاعاتی که می تواند به دست آورد (از طریق دیدن فیلم ،مطالعه ، تجربه ی عملی، تحقیق وپرسش از دیگران)مطالب را جمع بندی کرده وبا فهرست بندی در پوشه ی کاردر موقع لازم در اختیار گروه قرار دهد دانش آموزان هر گروه در پایان کلاس می توانند با مشورت اطلاعات خود را به بحث وگفتگو گذاشته سپس با نظر معلم گزارش فعالیت خود را به کلاس ارائه دهند ونتیجه گیری کلی داشته باشند .

پرسش وپاسخ:یکی ازروشهایی که به کارگیری ان درکلاس درس دانش اموزان را به سمت یادگیری فعال سوق میدهد روش پرسش وپاسخ است

در یک کلاس فعال وخوب علوم هم دانش آموزان وهم معلم  سوال کننده و پاسخ دهنده هستند اما نکته ی اسا سی چگونه پرسیدن وچگونه پاسخ دادن است .بهترین نوع پرسش ها ، پرسش های فعالیت طلب هستند یعنی پرسش هایی که دانش آموز را به انجام دادن فعالیتی برای پاسخگویی ودر نتیجه یادگیری فعال وا می دارند       معلم هنرمند معلمی ست که پرسشهای دانش آموزان را به یک سلسله فعالیت های یادگیری تبدیل کند تا دانش آموزان با انجام دادن این فعالیت ها به پاسخ خود برسند

معلم میتواند برای یافتن بعضی پاسخ ها از افراد متخصص ومطلع دعوت کند تا دانش آموزان مستقیما به جواب های خود برسند یا این که کتاب ها ،مجله ها ومنابع دیگری را به دانش اموزان معرفی کند گاهی هم میتوان پرسش دانش آموز را به سمت یک فعالیت مناسب هدایت کرد.


ارزشیابی:
ارزشیابی از پیشرفت تحصیلی دانش آموزان رامتخصصان این امر فرایند جمع آوری اطلاعات از آموخته های انان وقضاوت درمورد حدود آن آموخته ها تعیین می کنند به عبارت دیگرمعلم درفرایند ارزشیابی ،اطلاعاتی جمع آوری می کندتا با تفسیر آنها معین کند که دانش آموز چه دانشی فرا گرفته وچه توانایی هایی کسب کرده است.

از آن جا که آموخته هادرسه حیطه دانشی ،مهارت ونگرشی است لزوما" معلم در ارزشیابی بایدآن چه را دانش آموز دراین سه حیطه فراگرفته ارزشیابی کند.

 

 

موضوع ارزشیابی

نوع ارزشیابی

ارزشیابی ازفعالیت های دانش آموزان در مدرسه(مهارتها، دانستنی ها، نگرش ها)

ارزشیابی ازفعالیت های دانش آموزان د رخارج از مدرسه

 

ارزشیابی مستمر (تشخیصی)          

ارزشیابی کتبی

ارزشیابی عملکردی (فعالیت هاییکه انجام آن ها نیازبه استفاده از ابزاروانجام فعالیتهای عملی دارد)

 

ارزشیابی پایانی         

4

فعالیت های پیشنهادی

1-تهیه کارت امتیاز: برای دادن امتیازات ویژه به دانش آموز می توان کارتهای امتیاز را تهیه کرد. ومعلم با نظر خود آن را درجه بندی کند در شرایطی که معلم کار جدیدی از دانش اموز می بیند مثل ساخت وسایل ، تهیه ی فیلم عکس وگزارش در ارتباط با موضوع درس و... وپیشرفت تحصیلی، میتواند امتیاز ویژه ای به دانش اموز بدهد . پس از پرشدن امتیازات این کارت می تواند بانظر مدیر و مشارکت

شورای مدرسه به دانش آموزی که کارت امتیازآنها تکمیل شده باشد هدیه ای تعلق بگیرد.

2- ساخت وسایل وابزار ازمایشگاهی در کلاس: باید دانش آموزان را تشویق کرد که در رابطه با دروسی که لازم است وسایل ساده آموزشی بسازند اگر ساخت وسایل هزینه بروقت گیر است به طور گروهی این کار انجام شود ودر مدرسه یا خارج از مدرسه به طراحی یا ساخت وسیله  کمک اموزشی بپردازند می توان در کلاس قفسه ای برای نگه داشتن وسایل کمک اموزشی دانش آموز تهیه  کرد ودر موقع لزوم از آن استفاده کرد یا در آزمایشگاه نمایشگاهی از این وسایل ترتیب داد این کار باعث تشویق وایجاد روحیه خلاقیت اعتماد به نفس و پشتکار در انها می شود وبه دانش آموزان نشان می دهیم که به سعی وتلاش آن ها توجه داشته و برای کار آنها ارزش قائل هستیم

3- تدریس در محیط باز وبازدیدهای علمی

برای افزایش وارتقای کیفیت اموزشی می توان کلاس درس را به فضای باز انتقال دهیم مثلا هنگامی که معلم درس گیاهان دانه دار را تدریس میکند اگر در باغچه ی مدرسه یافضای اطراف مدرسه نمونه ای ازاین گیاهان وجود دارد بابردن دانش آموزان به آن جا ونشان دادن این گیاهان علاوه برایجاد روحیه ی شادی ونشاط میتوان باعث فعال شدن کلاس و تعمق یادگیری شد

بازدیداز مراکز علمی ومشارکت متخصصان آنجا درامر تدریس مانند مرکز انتقال خون، موزه ی علوم طبیعی و... نیز ازمواردیست که به بهبود کیفیت آموزش کمک می کند

5

نمونه ای ازطرح درس علوم کلاس اول راهنمایی

 

هدف تدریس:روش های جداسازی اجزای یک مخلوط

ارزشیابی تشخیصی:پرسش درموردمحتوای کتاب از صفحه ی34تا42

بررسی نتاج آزمایش مربوط به فکر کنیدصفحه ی 42وتحلیل وبررسی پاسخ های هرگروه وکامل کردن پاسخ ها

برای شروع بحث درمورد روشهای جدا سازی مخلوط ها درس را باپرسش کردن وشنیدن نظرات دانش آموزان بعداز مشورت در گروه آغاز می کنیم ابتدا متن صفحه ی 42 خوانده می شود وسپس سوالات را مطرح می کنیم می توان این پرسش ها را مطرح کرد

آبا میتوانید اجزای مخلوط هارا از هم تشخیص دهید؟

ویژگی مهم مخلوط چیست؟

آیا اجزای مخلوط قابل جداسازی هستند؟

چگونه میتوان این کار را انجام داد؟ مثالی بزنید.

پس از هر پرسش به گروه ها مهلت میدهیم تا دراین مورد باهم مشورت کرده ونظرات خود را ارائه دهند

تنوع مثال های ارائه شده وگفتگو های کلاسی به هنگام ارائه ی این نمونه ها از جمله روشهای انگیزاننده برای ورود به بحث روش های جدا سازی و ضرورت فراگیری ان است

 سپس جدولی مشابه جدول زیر در پای تخته رسم کرده از دانش اموزان می خواهیم  نام چند مخلوط را گفته وجدول را کامل کنند از هر گروه یک مثال را انتخاب کرده می نوسیم دانش آموزان ممکن است مثال هایی مانند پاک کردن عدس ، جداکردن سبزی جات، صاف کردن چای و...بیاورند .             

 سپس از یکی دانش آموزان میخواهیم متن صفحات 44 و 45   را بخواند سپس از کلاس میخواهیم به " فکر کنید" این دو صفحه دقت کنندوبا توجه  به تصاویر  این  صفحه (مخلوط های گوگرد و محلول سولفات مس)و(مخلوط روغن وآب روش جدا  سازی آن را بگویند سپس به انها اشاره می کنیم که برای این که به جواب برسید باید آزمایش کنید سپس وسایل آزمایش را به سر گروه ها تحویل می دهیم هر گروه باید بتوانند در مهلت مقرر وبا انجام آزمایش این مخلوط هارا ازهم جدا کنند.

نام مخلوط

 

اجزای مخلوط

روش جدا سازی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معلم نیز می تواند بارفتن سرمیزهر گروه وزیر نظر گرفتن آن ها هنگام انجام فعالیت آنان را به دقت مشاهده کرده وفهرست  ارزشیابی را که قبلا ازحدود انتظارات خودازفعالیت های تهیه کرده کامل کرده در پایان به ارزیابی گروهها می پردازد وپس ازانجام آزمایش از هر گروه می خواهد نتایج خود را از این آزمایشات ارائه دهند .

معلم نیز پس از شنیدن پاسخ ها در صورت ضرورت آن ها را کامل می کند سپس جدولی مانند نمونه کشیده ومی خواهد دوروش جداسازی که دانش آموزان یادگرفته  - اند یک بار دیگر تکرار کنند

سپس  ادامه متن صفحه ی  45 و   46  خواند ه  می شود  با   توجه به  آن چه خوانده شد از آن ها می پرسیم که چه روشهایی دیگری را برای جداسازی  یاد

گرفتید  آیا  میتوانید   مثال های   دیگری

بیاوریدبه تصویر این صفحه نگاه کنید ونظر خود را بگویند می خواهیم جدولی مانند نمونه در دفتر علوم خود رسم کرده وآن را تکمیل کنند.

روش های جدا سازی

مثال

سرریز کردن

صاف کردن

تبلور

تقطیر

روغن و آب

گوگرد و سو لفات مس

اب و نمک

آب و الکل

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پس از تکمیل جدول به  گروه ها مهلت

می دهیم  تا مورد استفاده  هر یک  از

 روش ها  را  برای     انواع مخلوط  نام

ببرندوفایده هرکدام رابگویند بعد ازبحث

و   تبادل   نظر  با   گرو ها  از         آن

می خواهیم اطلاعات خود را در کلاس به بحث  بگذارند و ما نیز درتکمیل پرسش ها به آن ها کمک می کنیم .

 

فعالیت های پایانی:از دانش آموزا ن می خواهیم فهرستی ازروش های جداسازی که درخانه انجام می شودوطی آن ها می توان ازای مخلوط را جدا کرد تهیه کرد ه ودر قالب روزنامه دیواری به کلاس بیاورند.

از گروها می خواهیم در مورد تقطیر نفت خام اطلاعاتی جمع اوری کرده و به صورت گزارشی درکلاس ارائه دهند .


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

روش نگارش و تنظيم طرح درس

طرح درس، عبارت است از تقسيم محتواي يک ماده ي درسي در يک دوره معين به مراحل و گامهاي مناسب و مشخص براساس هدف و نتايج آموزش. براي تهيه و تنظيم طرح درس معلم بايد در ابتداي هر سال تحصيلي براساس اصول معين بين هدفهاي آموزشي و برنامه هفتگي، ترتيبي اتخاذ کند که مجموعه فعاليت هاي آموزشي به موقع، بدون وقفه در طول يک ترم يا سال تحصيلي اجرا شود. براي تحقق چنين مقاصدي طراحي و تنظيم يک جدول زماني مي تواند بسيار مفيد و مؤثر باشد؛ زيرا هنگامي مي توان منظم و مؤثر، در فرآيند آموزش به جلو گام برداشت که برنامه ها و فعاليت هاي آموزشي به تناسب زمان مورد نظر، ساختاري منظم داشته باشند. اگر معلمي طول دوره ي آموزشي را با توجه به مجموعه ي شرايط، به جلسات مفيد آموزشي تقسيم نکند و فعاليت هاي آموزشي هر جلسه را براساس اهداف تنظيم ننمايد، هرگز نمي تواند انتظار کارآيي مؤثر از تدريس خود و حداکثر يادگيري از دانش آموزان خود داشته باشد. معلم بايد کليه فعاليت هاي طول دوره را به صورت يک جدول زمان بندي شده با درج عنوان اصلي و هدف کلي هر جلسه به انضمام تاريخ ارزشيابي تشخيصي، تکويني و پاياني تهيه و به دانش آموزان قبل از شروع و آغاز فعاليت ارائه نمايد. آشنايي دانش آموزان از مجموعه فعاليت هاي طول سال به تفکيک جلسات و همفکري آنان با معلم مي تواند اثربخشي تدريس معلم و انگيزه ي يادگيري دانش آموزان را دو چندان کند. براي تنظيم چنين جدولي مي توان مراحل زير را به ترتيب طي کرد:



  گام اول :

تقويم طرح را بايد براي يک ترم يا يک سال تحصيلي با محاسبه ي تعداد هفته ها، روزها و ساعتهايي که در طول سال تحصيلي براي تدريس درس مورد نظر پيش بيني شده است محاسبه و تنظيم کرد.  



  گام دوم :

پس از مشخص شدن زمان خالص تدريس، محتواي درس يا عناوين مورد تدريس را نه برحسب کميّت، بلکه برحسب اهميت و کيفيت مطالب و تحقق هدفهاي آموزشي بر کل ساعات و جلسات تقسيم کرد. براي انجام چنين کاري، لازم است ابتدا محتواي درس يا عناوين مورد تدريس و ساير فعاليت هاي آموزشي با احتساب فرصت لازم براي تمرين محاسبه شود و سپس محتواي فصلها و مباحث و ساير فعاليت هاي در نظر گرفته شده در طول سال، به واحدهاي کوچکتر درسي يا محتواي متناسب با تک تک جلسات تقسيم گردد.  



  گام سوم :

هدف کلي هر جلسه بايد با توجه به عنوان درس، دقيقاً مشخص شود. نوشتن هدفهاي رفتاري در اين جدول، ضرورتي ندارد. در نوشتن هدفهاي هر جلسه علاوه بر عنوان درس، معلم بايد با توجه به قابليتها و فعاليت هاي مورد نظر و محتواي درس، هدف کلي هر جلسه را با زباني روشن و قابل فهم براي دانش آموزان بنويسد.  



  گام چهارم :

پس از تعيين هدف کلي هر جلسه، لازم است معلم فعاليت هاي تکميلي دانش آموزان را که براي تقويت يادگيري آنها لازم است و فرصت کافي براي انجام آنها در کلاس درس وجود ندارد پيش بيني نمايد. پيش بيني اين نوع فعاليتها و حتي امکانات و وسايل لازم براي انجام چنين تکاليفي بايد دقيقاً مشخص شده باشد؛ مثلاً دقيقاً معين شود چه بخشي از چه کتابي مطالعه و يا تمرينهاي چه بخشي از کتاب درسي حل شود يا چه گزارشي با توجه به چه امکاناتي بايد تهيه و نوشته شود. فعاليت هاي تکميلي بايد مکمّل فعاليت هاي کلاس و تقويت کننده ي کيفيت يادگيري دانش آموزان شود. از ارائه فعاليت هاي تکميلي خسته کننده، بي ربط با موضوع و نامتناسب با زمان، جداً خودداري شود.
ضمناً در طرح درس ترمي يا سالانه (جدول زمان بندي شده ي تدريس)، جلساتي را نيز مي توان به تناسب موقعيت و زمان تدريس به شناخت دانش آموزان، اجراي ارزشيابي تشخيصي و تکويني و پاياني و مرور درسهاي گذشته که پيش نياز درس جديد مي باشند و ترميم کمبودهاي مشخص شده در ارزشيابي تشخيصي اختصاص داد. الگوي شماره يک طرح درس سالانه يا جدول زمان بندي شده ي تدريس يک دوره آموزشي را نشان مي دهد.  

نام درس :

پايه :

سال تحصيلي

هدف نهايي دوره

ماه

هفته

تاريخ

فصل

موضوع درس

هدف کلي درس

فعاليت تکميلي

مهر

اول

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دوم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سوم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چهارم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پنجم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


الگوي شماره 1: نمونه اي از طرح درس ترمي يا سالانه


 

روش نگارش و تنظيم طرح درس روزانه

 

طرح درس روزانه شامل پيش بيني مجموعه فعاليت هايي است که معلم از پيش براي رسيدن به يک يا چند هدف آموزشي در يک جلسه تدريس، تدارک مي بيند. طرح درس جلسات آموزشي سبب مي شود که معلم فعاليت هاي آموزشي را به ترتيب و يکي بعد از ديگري در مراحل و زمانهاي مشخص و به شيوه اي منطقي اجرا کند و نتايج حاصل از آن را براي تدريس در مراحل بعدي آموزش، مورد استفاده قرار دهد. در واقع طراحي هر جلسه آموزشي، سازماندهي و ارزيابي دائمي جريان فعاليت هاي ياددهي - يادگيري را سبب مي شود.
در طول برنامه هاي آموزشي، گاهي، وقت و تلاش زيادي به دليل تکراري بودن مطالب و فعاليتها به هدر مي رود و يا حذف عمومي يا غيرعمدي بعضي مطالب ضروري به دليل کمبود وقت و يا فعاليت هاي بيهوده، به جريان آموزش آسيب مي رساند. مهمترين کارکرد طراحي آموزشي آن است که از تکرار مطالب بيهوده و حذف موارد ضروري جلوگيري مي کند.
طرح درس جزئيات لازم براي آموزش يک يا چند درس در مورد يک موضوع را تعيين مي کند. درسها ممکن است کوتاه و سي دقيقه اي باشند و چند ساعت به طول بينجامد. محتوا، سن، بلوغ ذهني و فعاليت هايي که دانش آموزان بايد انجام دهند. از عواملي هستند که مدت زمان تدريس را مشخص مي سازند البته بدون نوشتن و تدوين برنامه و طرح درس هم مي توان کلاس درس اداره کرد؛ اما اگر معلم مي خواهد از کارآيي مؤثر در فرآيند تدريس برخوردار باشد. بايد طرح درس خود را دقيقاً تنظيم نمايد. در تنظيم طرح درس، اهداف رفتاري، انتخاب محتوا و فعاليت هاي آموزشي بايد در هسته مرکزي آن قرار گيرند. از فوايد توجه به سازه هاي فوق در فرآيند طراحي، موارد زير را مي توان نام برد:
1. به معلمان در فرآيند تدريس کمک مي کند.
2. براي انتخاب مواد آموزشي، بسيار مفيد مي باشد.
3. در تعيين تکاليف درسي تک تک دانش آموزان مؤثر است.
4. براي انتخاب و ساختن سؤالهاي ارزشيابي، ارزشمند هستند.
5. در خلاصه کردن و اعلام نتايج ارزشيابي به معلم کمک مي کند.
6. در "خود ارزيابي" دانش آموزان عامل بسيار مفيدي است.
7. دانش آموزان را به ياد گيرندگاني خودکفا تبديل مي کند.
علاوه بر موارد فوق، دلايل مختلفي براي اثبات لزوم تهيه طرح درس وجود دارد. يک طرح درس خوب نوشته شده معلم را قادر مي سازد که در طول دوره ي آموزشي خود به دقت در مورد همه چيز فکر کند. در تنظيم و انتخاب منابع مورد نياز کمک بزرگي محسوب مي شود و مي تواند معلم را در زمينه هاي زير ياري دهد:
1.انگيزه هاي لازم را ايجاد کند.
2. بر قسمتهاي مختلف درس از جمله تجارب يادگيري دانش آموزان به نحو مطلوب تأکيد کند.
3. اطمينان دهد که کليه اطلاعات مورد نياز دانش آموزان در درس گنجانده شده است.
4. امکان استفاده از وسايل آموزشي را فراهم مي سازد.
5. طرح سؤالهاي مناسب را پيش بيني مي کند.
6. تدريس معلم براساس برنامه اي منظم و از پيش تعيين شده انجام مي شود.
معلمان کارآمد معمولاً تلاش مي کنند طرح درس، دقيق با جزئيات کامل بنويسند و براساس آن فعاليت هاي آموزشي را دنبال مي کنند. البته گاهي مي توان از طرح درسهايي که معلمان با تجربه نوشته اند استفاده کرد؛ اما بهتر است معلمان طرح درسهاي مورد نظر را خود شخصاً تنظيم نمايند و در طول دوره هاي آموزشي همواره به اصلاح و تکميل آن بپردازند. طرح درس به دليل اين که مراحل تدريس را مشخص مي کند، راهنماي معلم در فرآيند تدريس است. يک طرح درس شامل فهرستي است که در هر ستون آن يکي از مراحل تدريس به شرح زير نوشته مي شود:
1. هريک از واحدها و يا درسها و زماني که بايد صرف آن شود.
2. فعاليت هايي که دانش آموزان بايد در آن درس يا واحد يادگيري انجام دهند.
3. مطالبي که بايد به وسيله ي معلم به دانش آموزان ارائه شود.
4. نکات کليدي موجود در محتواي کتاب درسي يا ساير منابع مورد استفاده ي دانش آموزان مشخص مي شود.
5. وسايل يا فعاليت هاي آموزشي مانند فيلمها، بازديدهاي علمي ... و همچنين فعاليت هاي مربوط به ارزشيابي دانش آموزان را مشخص مي کند.
مراحل نگارش و تنظيم طرح درس روزانه
رعايت مراحل و نکات زير براي تدوين يک طرح درس خوب لازم و ضروري است:



  1- موضوع يا عنوان درس

عنوان درس بايد به طور دقيق نوشته شود؛ مثلاً اگر عنوان درس را «دماسنج» بگذاريم، عنوان گويايي نيست، بلکه بهتر است بنويسيم: «چگونه مي توان از دماسنج استفاده کرد» يا «طريقه ي استفاده از دماسنجها». معلم هر اندازه به تجزيه و تحليل موضوعات مسلط باشد بهتر مي تواند براي آن، عنوان مناسب انتخاب کند.  



  2- تعيين و نگارش عناوين فرعي يا رئوس مطالب

پس از تعيين و نوشتن موضوع درس، طراح بايد عناوين فرعي موضوع درس را مشخص سازد، ترتيب و توالي مناسب عناوين فرعي همواره بايد مورد توجه قرار گيرد. عناوين فرعي، بهترين راهنماي نگارش هدفهاي جزئي است؛ زيرا براساس هر عنوان فرعي مي توان يک هدف جزئي نوشت.  



  3- نوشتن هدف کلي درس

نوشتن هدف کلي يک جلسه تدريس، همانند هدف کلي يک دوره ي آموزشي است؛ اما در قالب يک موضوع محدود، تحقق مجموع هدفهاي کلي جلسات بايد موجب تحقيق اهداف کلي دوره شوند. به عبارت ديگر اهداف کلي هر جلسه ي تدريس، عناصر يا مراحل رسيدن به اهداف کلي دوره را مشخص مي کنند. در نوشتن هدف کلي هر جلسه نيز معمولاً از افعال کلي استفاده مي شود. ذکر شرايط و معيار در اين نوع از اهداف ضرورتي ندارد.  



  4- نگارش و تنظيم هدفهاي جزئي درس

ساده ترين راه نوشتن اهداف جزئي يک درس، اين است که براساس هر موضوع فرعي يک هدف جزئي نوشته شود. ماهيت اهداف جزئي همانند هدف کلي درس است؛ اما در قالب موضوعي ريزتر و محدودتر. به عبارت ديگر، هدفهاي جزئي درس، اهداف زيرمجموعه هدف کلي درس مي باشند. دقت در نوشتن اهداف جزئي و تنظيم درست توالي آن، مي تواند موجب نظم بيشتر فعاليت هاي آموزشي شود و در نهايت، تحقق هدف کلي را تضمين نمايد.  



  5- نگارش و تنظيم هدفهاي رفتاري درس

پس از نوشتن هدفهاي جزئي، طراح بايد هدفهاي جزئي را تبديل به هدفهاي رفتاري نمايد. هدفهاي رفتاري هر جلسه تدريس بايد با توجه به شرايط، ضوابط و امکانات متناسب با سطوح مختلف حيطه هاي يادگيري تنظيم شود. سپس براساس سلسله مراتب از آسان به مشکل و يا به صورت پيش نياز و پس نياز مرتب گردد. در هدفهاي رفتاري: عملکرد (نوع رفتار)، شرايط و معيار دقيقاً بايد مشخص شود.  



  6- تعيين رفتار ورودي دانش آموزان

پس از نوشتن هدفهاي رفتاري درس، رفتار ورودي دانش آموزان يا پيش نيازهاي تحقق هدفهاي رفتاري بايد مشحص شوند. گروهي معتقدند كه ابتدا بايد رفتارهاي ورودي دانش آموزان در بررسي، مشخص و سپس هدفهاي رفتاري نوشته شوند. چنين رويكردي در نظامها يا دوره هايي صادق است كه محتوا و كتاب مشخصي ارائه نشده باشد و معلم كاملاً در انتخاب و سازماندهي مطالب درسي آزاد باشد. در نظام آموزشي ايران به دليل متمرکز بودن، اجراي چنين پيشنهادي تقريباً غيرممکن است.  



  7- ارزشيابي تشخيصي

اغلب سؤال مي شود که معلمان چگونه مي توانند اطلاعات پيش نياز يا رفتار ورودي دانش آموزان را تشخيص دهند؟ اين امر توسط ارزشيابي تشخيصي ممکن مي باشد.
معلم بر اساس تخصص و مهارتي که دارد بايد ابتدا رفتار ورودي را پيش بيني کند و سپس براساس دانش پيش نياز درس مورد تدريس، سؤالهايي طرح نمايد. سؤالهاي طرح شده بايد در ستون ارزشيابي طرح درس نوشته شود. اين سؤالها قبل از تدريس بايد از دانش آموزان پرسيده شوند، تا وجود يا عدم وجود پيش نياز مشخص شود. در صورت عدم تسلط دانش آموزان بر پيش نياز درس مورد تدريس، مخصوصاً زماني که موضوع درس با موضوعات قبلي و بعدي ارتباط تسلسلي داشته باشد، حتماً بايد رفتار ورودي ترميم گردد.  



  8- نگارش مراحل اجراي تدريس

در آموزشهاي مستقيم تنظيم نحوه ي ارائه محتوا به ترتيب اهميت به چند مرحله به شرح زير تقسيم مي شود:
الف- مرحله ي آمادگي
مرحله ي آمادگي خود، شامل قسمتهاي زير مي باشد:
-آمادگي معلم
بديهي است براي انجام هر کاري بايد آمادگي داشت. موضوع تدريس نيز نمي تواند از اين قاعده مستثني باشد. معلم بايد پيش بيني کند که در کلاس درس چه فعاليتي را مي خواهد انجام دهد و چگونه مي خواهد کلاس را شروع کند؟ چگونه مي خواهد در کلاس درس انگيزه ايجاد کند و اين انگيزه را تا پايان کلاس استمرار بخشد و سرانجام چگونه مي خواهد کلاس را به پايان برساند؟
-آمادگي دانش آموزان
اگر دانش آموزي به درس معلم توجه نکند و در اجراي فعاليت هاي آموزشي با او همکاري ننمايد، عمل تدريس به مفهوم واقعي آن، صورت نخواهد گرفت. توجه دانش آموزان و همکاري آنها مستلزم آماده شدن براي فعاليت است. تجربه نشان داده است که در آغاز ورود به کلاس، اغلب دانش آموزان هنوز متوجه مسائلي هستند که قبل از آمدن به کلاس افکار آنها را به خود مشغول داشته است. در شروع کلاس، معلم موظّف است توجه و افکار دانش آموزان را به طور جدي متوجه کلاس و فعاليت هاي مورد نظر نمايد. معلمان با تجربه در اين مرحله از روشهاي مختلفي استفاده مي کنند.
علاوه بر موارد ذکر شده، معلم بايد قبل از ورود دانش آموزان به کلاس درس مجموعه وسايل آموزشي مورد نياز را در کلاس آماده نمايد. چنانچه در کاربرد بعضي از وسايل مهارت چنداني نداشته باشد، بايد قبل از رفتن به کلاس و به کارگيري وسايل در حضور دانش آموزان، تمرين لازم را انجام دهد تا مهارت مورد نظر را کسب نمايد. معلم نه تنها بايد وسايلي را که خود براي تدريس لازم دارد آماده کند، بلکه بايد وسايلي را که دانش آموزان براي کسب تجارب و انجام دادن تمرين بدان نيازمندند، نيز تهيه کرده، در اختيار آنان قرار دهد.
ب- مرحله معرفي و بيان هدفهاي صريح آموزشي
معلم پس از جلب توجه دانش آموزان، بايد موضوع درس و اهداف آنها را به دانش آموزان معرفي کند. معرفي درس و اهداف آن بايد به گونه اي صورت گيرد که متناسب با ساختار شناختي دانش آموزان باشد.
معرفي درس و هدفهاي رفتاري آن، دانش آموزان را براي آشنايي با تجارب يادگيري و سعي در دستيابي به آنها آماده مي سازد. معلم بايد انتظارات خود را از دانش آموزان، بسيار ساده، روشن و مشخص بيان کند. زمان اختصاص داده شده براي معرفي درس نبايد بيش از 3 تا 5 دقيقه وقت کلاس را بگيرد.
ج- مرحله ي ارائه درس
در مرحله ي ارائه درس، محتواي مورد آموزش بايد دقيقاً مشخص شود. از روشهايي چون سخنراني، بحث گروهي، نمايش تصاوير، پرسش و پاسخ و ... به عنوان روشهايي که براي آموزش هر قسمت لازم است، استفاده شود. معلم بايد اطمينان حاصل کند که بخشهاي مختلف محتوا با يک روال منطقي ارائه خواهد شد و هيچ نکته نامفهومي در ميان مطالب ارائه شده وجود نخواهد داشت. زمان لازم براي هر قسمت به طور دقيق مشخص شود. ارائه محتوا در حقيقت قسمت اصلي کار تدريس و شامل دو عامل جدا ناشدني است:
1- سازماندهي کليه محتواي درس و توالي آنها بايد رعايت شود.
2- روش آموزش قسمتهاي مختلف مشخص شود.
به طور مثال معلم بايد حداقل نکات زير را پيش بيني کند:
الف) سؤالهايي که بايد پرسيده شوند.
ب) در هنگام بحث دلايل لازم پيش بيني شود.
ج) در حدود 5 تا 10 دقيق فيلم نشان داده شود.
د) پس از نمايش فيلم، موضوع مورد بحث قرار گيرد.
معلم بايد پيش بيني کند که منظور از سؤال چيست؟ آيا فقط براي جلب توجه دانش آموزان است و نيازي به پاسخ ندارد؟ پاسخ دادن به سؤالها بر عهده ي چه کسي است؟ معلم يا دانش آموزان؟ آيا سؤال بر روي نکات اصلي درس تأکيد دارد؟ آيا سؤال ايجاد انگيزه مي کند؟ آيا سؤالها سبب مؤثر شدن تدريس و جلب توجه دانش آموزان خواهد شد؟ آيا سؤال به سنجش درک و فهم دانش آموزان کمک مي کند؟ آيا سؤال، توجه دانش آموزان را به مفاهيم، اصول خاص و مورد نظر جلب مي نمايد؟
سؤالها بايد زمينه ي بحث و گفتگو را در کلاس درس فراهم سازند و بين معلم و دانش آموزان ارتباط برقرار کنند. به بيان ديگر، سؤال بايد سبب شناخت بهتر و ايجاد قدرت تجزيه و تحليل، ترکيب، ارزيابي، نتيجه گيري و تعميم در دانش آموزان شود. مقدمه در ارائه محتوا بسيار مهم است. يک مقدمه خوب مي تواند توجه دانش آموزان را جلب کند و علاقه ي آنها را به ادامه درس برانگيزد. مقدمه خوب شامل مطالب زير است:
1- درس در چه موردي صحبت مي کند؟
2- کجا و در چه زماني دانش آموزان مي توانند از آنچه در اين درس مي آموزند، استفاده کنند؟
3- چگونه بايد مطالعه کنند و مفاهيم را بياموزند؟
4- بازنگري مختصري از آنچه در درسهاي قبلي مرتبط با موضوع آموخته اند.
تکرار مطالب پيش نياز معمولاً براي مؤثر کردن تدريس لازم است؛ اما لازم نيست هميشه از يک روش براي يادآوري رفتار ورودي استفاده کنيم. معلم بايد روي نکات کليدي رفتار ورودي تأکيد کند تا درس جديد راحت تر و قابل فهم تر شود. اين تکرار نبايد طولاني باشد.
د- مرحله ي خلاصه کردن و نتيجه گيري
براي تثبيت مطالب ارائه شده در ذهن دانش آموزان، لازم است درس ارائه شده به طور خلاصه جمع بندي و نتيجه گيري شود. تلخيص و جمع بندي، مفاهيم از دست داده شده در طول آموزش را براي دانش آموزان روشن مي کند بهتر است تلخيص و نتيجه گيري توسط خود دانش آموزان انجام شود و معلم اظهار نظر نهايي را ارائه نمايد.
ه- مرحله ي ارزشيابي
بعد از ارائه محتوا و جمع بندي و نتيجه گيري، لازم است معلم از چگونگي تحقق اهداف، آگاه شود. اگرچه اين عمل ممکن است در طول فعاليت هاي آموزشي به طور ضمني انجام شود؛ اما ضرورت دارد معلم پس از پايان ارائه محتوا، با مقايسه سطح مهارتي که انتظار دارد دانش آموزان به آن برسند و آنچه دانش آموزان عملاً به آن رسيده اند، ميزان يادگيري دانش آموزان و مؤثر بودن روش تدريس خود را ارزشيابي کند.
زمان ارزشيابي، بستگي به مدت زمان تدريس دارد؛ اما اين مرحله نبايد زياد وقت کلاس را بگيرد. به طور متعادل مي توان ده دقيقه براي اين کار در نظر گرفت. سؤالهاي مرحله ي ارزشيابي بايد بر اساس هدفهاي رفتاري درس طرح شوند.
و- مرحله ي تعيين فعاليت هاي تکميلي
معلم مي تواند براي تقويت مطالب آموخته شده در کلاس و ارتباط آن با زندگي واقعي دانش آموزان فعاليت هايي را در خارج از کلاس پيش بيني کند. اين تکاليف، بخشي از مطالعات مربوط به درس محسوب مي شوند. معلم بايد اين نوع فعاليتها را دقيقاًً پيش بيني کند و در اختيار دانش آموزان قرار دهد. معرفي منابع مطالعه يا فعاليت مانند: کتاب، مقالات جديد، فيلم و ... به دانش آموزان علاقمند فرصت مي دهد تا اطلاعات خود را با مطالعه و استفاده از اين امکانات افزايش دهند.
اگر معلم انتظار داشته باشد که وظايف و فعاليت هاي تکميلي خارج از کلاس، طبق اصول و قواعد خاصي انجام شود، بايد اصولي را که در ذهن دارد به طور واضح و دقيق به دانش آموزان اعلام کند. اگر اين اصول، به صورت شفاهي از طرف معلم اعلام شود، ممکن است دانش آموزان به آن توجه نکنند. بنابراين بهتر است اصول و معيارها به تفصيل به صورت کتبي و در صورت امکان همراه با مثال در اختيار دانش آموزان قرار داده شود. چنين کارکردي در وقت کلاس صرفه جويي کرده و به دانش آموزاني که غيبت دارند و يا در فاصله ي اعلام فعاليت هاي تکميلي تا زمان انجام آن بعضي از اصول را فراموش مي کنند، کمک مي کند.
در اکثر مواقع، معلم تکاليف خواندني، يا انجام فعاليت در خانه را زماني ارائه مي دهد که زنگ خورده است و دانش آموزان با عجله، مشغول ترک کلاس هستند. اگر دادن تکاليف در روند يادگيري دانش آموزان اهميت دارد، بايد بيش از اين به آن توجه شود، يکي از بهترين شيوه هاي تعيين فعاليت هاي تکميلي (تکاليف خارج از کلاس) به دانش آموزان ارائه راهنماي از قبل تنظيم شده است. اينکه راهنماي تعيين تکاليف به چه صورتي نوشته شود و چه امکاناتي در خارج از کلاس درس فراهم گردد، به موقعيت آموزشي و نوع درس بستگي دارد. در زير يک نمونه از راهنماي فعاليت هاي تکميلي دانش آموزان آورده شده است:  



  - مقدمه
- اهميت موضوع
- تکاليف و تاريخ ارائه آنها
- مطالعات و مطالبي که بايد خوانده شوند.
- مسائلي که بايد حل شوند.
- گزارشهايي که بايد نوشته شوند.
- آزمايشهايي که بايد انجام شوند.
- سؤالهايي که دانش آموزان بايد با مطالعه ي شخصي به آنها پاسخ گويند.

منابع - اطلاعات کامل در مورد منابع
يکي از انواع تکاليفي که بسيار مفيد و ارزشمند است، کاربرد فعاليت هاي آموزشي در خارج از کلاس درس مي باشد. کاربرد مفاهيم آموخته شده زماني امکان پذير است که مطالب آموخته شده به طور ذهني و عملي در کلاس تمرين شود. اگر دانش آموزي مطالب عرضه شده در کلاس درس را بفهمد و آن را به طور ذهني تحليل کند و در موقعيت شبيه سازي شده به کار گيرد، مي توان انتظار داشت که بتواند آن را در خارج از کلاس و در موقعيت حقيقي نيز به کار گيرد. کاربرد مفاهيم، سبب مي شود که دانش آموزان بتوانند از مفاهيم آموخته شده در فرآيند استفاده کنند.


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

چگونه طرح درس بنویسیم؟

طرح درس روزانه پیش بینی مجموعه فعالیتهای است كه معلم برای تدریس در یک

جلسه درس تدارك می بیند. در طرح درس فعالیتهای ضروری و مهم آموزشی به ترتیب ودر زمانهای مشخص تنظیم می شود و به كیفیت آموزش كمك خواهد كرد. تدوین طرح درس برای معلمان تازه كار و دانشجویان تا حدودی وقت گیر و مشكل است و به تدریج وپس  از كسب تجربه تهیه آن آسان تر خواهد بود.

اجزای طرح درس

رعایت نكات زیر برای تدوین طرح درس روزانه ضروری است:

مشخصات عمومی

1-هدف كلی درس

2-هدفهای رفتاری

3-الگوی تدریس

4-پیش بینی رفتار ورودی

5-وسایل مورد نیاز

6-مراحل تدریس ( فعالیتهای مقدماتی، ارزشیابی تشخیصی ، آماده سازی و ایجاد انگیزه ، نحوه ی ارائه درس ، جمع بندی)

7-فعالیتهای تكمیلی ( ارزشیابی پایانی ، تكلیف )

8-خود ارزیابی

مشخصات عمومی

قسمت اول هر طرح درس شامل قسمت های زیر است:

نام درس                موضوع درس              پایه تحصیلی                     نام مدرسه

نام معلم                 مدت جلسه              تعداد شاگردان                 تاریخ

 

1-هدف كلی

آن دسته از اهداف آموزشی كه به صورت عبارتهای كلی بیان می شوند  هدفهای كلی آموزشی گفته می شود هدفهای كلی تغییر مطلوبی را كه باید در رفتار شاگردان ایجاد شودمشخص نمی كنند  هدفهای كلی مبهم اند و به آسانی قابل وصول نیستند   معمولا هدف كلی در یك جمله و به صورت كلی بیان می شود و تقریبا مشابهت زیادی با عنوان درس دارد. مثال:

دانش آموزان با مفهوم مقاومت و كاربرد آن آشنا شوند0

2-هدفهای جزئی

هدفهای جزئی یا مرحله ای از هدفهای كلی محدودتر و نسبت به هدفهای رفتاری جامعیت و شمول بیشتری دارند. هدف جزئی نسبت به هدف كلی جنبه های عملی بیشتری دارد  دقت در نوشتن هدفهای جزئی و تنظیم درست توالی آن موجب نظم بیشتر فعالیتهای آموزشی می شود0 در طرح درس لزومی به نوشتن اهداف جزئی نیست ولی نوشتن آنها كه براساس عناوین فرعی درس نوشته می شود به نوشتن هدفهای رفتاری كمك خواهد كرد.

3-هدفهای رفتاری     behavioral objectives

 هدفهای رفتاری یا هدفهای اجرایی به آن دسته از هدفها گفته می شود كه نوع رفتار و قابلیتهایی را كه انتظار داریم شاگرد پس از یادگیری مطلبی خاص به آنها برسد مشخص می كند و براساس آنها مواد آموزشی و روش تدریس مناسب انتخاب می شود 0 این هدف ها با واضح ترین عبارات و با دقت كافی آنچه را كه شاگرد باید در جریان یادگیری بیندیشند ،انجام دهد و یا احساس كند را روشن می نماید

هدفهای عملكردی به اندازه كافی مشخص و پر جزئیات هستند و به خوبی عملكرد دانش آموز را مشخص می كنند و اینكه چه موقع هدفها مورد دستیابی واقع شده اند 

یك هدف رفتاری خوب باید دارای ویژگیهای زیر باشد:

الف – رفتار مورد مشاهده دقیقامشخص باشد از بكار بردن افعال و كلمات مبهم پرهیز شود

 

،مانند انجام دادن ، فهرست كردن ، نوشتن ، دسته بندی كردن ، محاسبه كردن ، ساختن.

ب- موقعیت یا شرایطی كه رفتار باید در آن مشاهده شود یا انجام گیرد مشخص شده باشد بعبارت دیگر مشخص كنیم كه شاگرد از چه چیزهایی می تواند یا نمی تواند استفاده كند و یا در كجا و در چه زمانی باید مهارت لازم را كسب كند. مثلا با استفاده از كتاب ، بدون استفاده از ماشین حساب ،در حضور جمع

ج- معیار (درجه موفقیت )باید دقیقاًمشخص باشد .منظور حد نصابی است كه بر اساس آن رفتار ارزشیابی می شود . مثلاًسه مورد از چهار مورد ،حداقل یك مورد ،در عرض دو دقیقه ،70%صحت ،بدون غلط

هدف رفتاری را نباید به صورت سوال نوشت و قبل از نوشتن هدفهای رفتاری عبارتهای زیر نوشته می شوند :

از دانش آموزان انتظار می رود پس از پایان درس بتوانند :

سه تن از نویسندگان ایرانی را نام برده و حداقل یكی از آثار آنها را ذكر كنند .

رفتار :به خاطر آوردن و نام بردن         شرایط: استفاده از كتاب       معیار :سه تن

هدف رفتاری نامناسب:حوزه ی گسترش زبان فارسی را توضیح دهید.

هدف رفتاری مناسب :درباره اهمیت زبان فارسی دری در كشورهای همسایه نیم صفحه مطلب بنویسید.

هدف رفتاری نامناسب :چند تن از فارسی سرایان برون مرزی را نام ببرید.

هدف رفتاری مناسب :دو تن از فارسی سرایان برون مرزی را نام ببرید .

هدفهای رفتاری بر اساس سلسله مراتب از آسان به مشكل و یا بصورت پیش نیاز و پس نیاز مرتب می شوند.

همچنین هر هدف رفتاری باید معلوم شود كه در كدام طبقه قرار می گیرد . نباید درس منحصر به یك سطح آنهم سطوح پایین باشد  .

طبقه بندی سطوح یادگیری

هدفهای رفتاری در طبقه های مختلف یادگیری قرارمی گیرند و متناسب با پیچیدگی و ماهیت ،سطوح مختلفی را در بر می گیرند .

حیطه شناختی       cognitive

این حیطه بیشتر با فعالیتهای ذهنی سرو كار دارد و بر اساس طبقه بندی جدید كه توسط كراتول یكی از شاگردان بلوم ارائه شده است شامل شش سطح از ساده به مشكل به شرح زیر است :دانش ،فهم ،كار بستن ،تحلیل ،ارزشیابی،تركیب. 

مثال:

سه نوع از اشیاء رسانا را نام ببرید .(شناختی،دانش)

تقسیم یك جمله ای بریك جمله ای را بدون اشتباه انجام دهند .(شناختی،فهم)

كاربرد مقاومت در زندگی انسان را در یك بند بنویسند .(شناختی ،كاربرد )

تفاوت عمده ی دیدگاه غرب و فرهنگ اسلامی را در باره انسان مقایسه كنند و در چند سطر بنویسند.(شناختی ،تجزیه و تحلیل)

لزوم رعایت حجاب را در فرهنگ اسلامی با ذكر دلایل تو ضیح دهند . (شناختی ،ارزشیابی)

چهار بیت شعر با رعایت ردیف و قافیه بسراید.(شناختی ،تركیب )

تعدادی از افعال كه در این حیطه بكار می رود عبارتند از :مقایسه می كند ،تفسیر می كند ،قضاوت می كند .

حیطه عاطفی    affective

 این حیطه با نگرشها ،عواطف ،علایق وارزشها سروكار دارد. سطوح مختلف این حیطه به ترتیب عبارتند از :توجه كردن ،پاسخ دادن ،ارزش گذاری ،سازماندهی ارزشها،تبلور ارزشهادر شخصیت

مثال:

با دقّت به فعالیتهای كلاس توجه كنند .(عاطفی ،توجه كردن)

از مطالعه شعر و ادب لذت ببرند .(عاطفی ،پاسخ دادن)

خود را در قبال پیشرفت اجتماعی متعهد بدانند.(عاطفی ،ارزش گذاری)

نقش برنامه ریزی منظم در حل مسائل رابدانند.(عاطفی ،سازماندهی ارزشها)

در فعالیتهای گروهی با علاقه و عملاًهمكاری كنند.(عاطفی ،تبلور ارزشهادر شخصیت)

تعدادی از افعال كه در این حیطه بكار می رود عبارتند از توصیف می كند ،یاری می كند ،پیشنهاد می كند ،طرفداری می كند ،حمایت می كند.

حیطه روانی حركتی   

psychomotor                                                           

هدفهایی كه در این حیطه قرار می گیرد جنبه حركتی ،مهارتی ، و عملی دارند مانند:

دروس فنی ،هنر آزمایشگاه . سطوح مختلف این حیطه عبارتند از :مشاهده و تقلید ،اجرای مستقل،دقتّ،هماهنگی حركات ،عادی شدن عمل 

مثال:

بتوانند توپ را با كمترین خطا مانند معلم در حلقه بسكتبال پرتاب كنند .(روانی حركتی،تقلید)

بتوانند به تنهایی سوره توحید را بدون غلط بخوانند .(روانی حركتی،اجرای مستقل)

بتوانند با دقت و با كمترین خطا یك صفحه را تایپ كنند .(روانی حركتی،دقت)

بتوانند با حداقل یك خطا مجسمه ای را با خمیر بسازد. (روانی حركتی ،هماهنگی حركات)

 

 


 

بتوانند بدون خطا و با مهارت نقشه ساختمان را در یك ساعت ترسیم كنند. (روانی حركتی،عادی شدن عمل)

 

تعدادی از افعال كه در این حیطه قرار می گیرند عبارتند از :اندازه می گیرد ،تصحیح می كند ،وزن می كند،طرح می كنند.

3-الگوی تدریس   model teaching

در این قسمت با توجه به هدف و محتوای درس الگو یا الگوهای مناسبی برای تدریس معرفی می‌شود. الگوی تدریس با روش تدریس فرق می كند. الگوی تدریس بر اساس نظریه های یادگیری و همچنین بر اساس تجربه و تحقیق بدست آمده اند. تحقیقات نشان داده است كه استفاده از الگوی مناسب باعث افزایش سرعت یادگیری و رشد همه جانبه شاگردان می شود. مثلاً الگوی استقرایی در درس علوم تجربی و الگوی كاوشگری در درسهای اجتماعی بهتر است. الگوهای متعددی برای یادگیری معرفی شده اند كه همه آن ها در چهار گروه اصلی قرار می‌گیرند و برای مطالعه بیشتر می توان به منابع معتبر مراجعه كرد.

الف-الگوهای اجتماعی كه موجب فعالیت های گروهی ، بهبود مهارت های اجتماعی ، همكاری بین شاگردان می شوند، مانند الگوهای تفحص ، ایفای نقش و كاوشگری .

ب-الگوهای پردازش اطلاعات كه استفاده از آن ها موجب جمع آوری اطلاعات ، كشف مسائل و ارائه راه حل برای آنها می شود مانند الگوهای تفكر استقرایی ، دریافت مفهوم ،  كاوشگری علمی ، پیش سازمان دهنده ها ، كمك به حافظه.

ج-الگوهای فردی كه توجه به آن ها موجب رشد فردی در دانش آموزان می شود مانند الگوهای تدریس غیر مستقیم و افزایش عزت نفس.

د-الگوهای سیستم های رفتاری كه در تدریس به رفتار قابل مشاهده فرد و ایجاد تغییر در رفتار توجه دارد و شامل الگوهای زیر است مانند یادگیری تسط یاب ، شبیه سازی ، یادگیری اجتماعی ، آموزش مستقیم. 

5-پیش بینی رفتار ورودی   entering behavior

رفتار ورودی آموخته ها و تواناییهای است كه شاگردان قبل از شروع درس جدید باید آنها را

كسب كرده باشندتا بتوانند درس جدید رافرا گیرند.   اگر معلم از میزان معلومات و مهارتهای شاگردان خود مطلع نباشد ممكن است مطالب آموزشی را بدون توجه به تواناییهای شاگردان انتخاب كند مثلاً عمل ضرب برای تفهیم عمل تقسیم یك پیش نیاز یا رفتار ورودی است كه اگر آموخته نشود شاگرد نمی تواند عمل تقسیم را انجام دهد   رفتار ورودی الزاماًبه معنای درس قبلی نیست بلكه مفاهیم پیش نیاز درس جدید هستند كه برای درك و فهم درس لازم و ضروری هستند .تحقیقات نشان می دهد كه 70درصد یادگیری بستگی به پیش نیازهای مناسب در شاگردان دارد. 

تعیین نقطه شروع هنگام اجرا در كلاسهای درس ممكن است برای بعضی زائد اما برای دیگری ضروری باشد ولی طراح باید بتوانند دانش آموزانی را كه برای آنها آموزش مناسب نیست شناسایی كند تا آموزش ترمیمی داده شود. 

گروهی معتقدند كه ابتدا باید رفتارهای ورودی دانش آموزان مشخص و سپس هدفهای رفتاری نوشته شوند . چنین رویكردی در نظامها یا دوره هایی صادق است كه محتوا و كتاب مشخصی ارائه نشده است و معلم كاملاًدر انتخاب و سازمان دهی مطالب درسی آزاد باشد .در نظام آموزش ایران به دلیل متمركز بودن، اجرای چنین پیشنهادی تقریباً غیر ممكن است. 

به عبارت رفتار ورودی ،"پیش نیاز" و " پیش دانسته" هم می گویند.

6-وسایل مورد نیاز    materials

برای تدریس هر درس وسا یل و مواد آموزشی و تداركات مخصوص لازم است.معلم باید وسایل و مواد لازم را از قبل پیش بینی و تهیه كند و در طرح درس از آنها نام ببرد .   وسایل آموزشی بایدبعد از تعیین فعالیتهای آموزش و  بعداز روش تدریس مشخص شود    زیاده روی و مبالغه گویی در بیان وسایل مزیت به حساب نمی آید .   نمونه ای از وسایل مورد نیاز عبارتند از :نقشه ،كاغذ سفید ،كتاب،مولاژ،وسایل آزمایشگاه، كامپیوتر متصل به اینترنت ،ساعت ،دماسنج ،cdپاورپوینت و...

 

7-مراحل تدریس    procedures

فعالیتهای مقدماتی :معلم باید كارهایی را كه قبل از شروع تدریس لازم است انجام دهد ذكر كند مانند سلام و احوالپرسی، حضور و غیاب دانش آموزان ،دیدن تكالیف ،بررسی سلامت روانی و جسمی شاگردان ،دادن تذكرات لازم    باید توجه داشت كه زمان انجام كارهای قبل از شروع تدریس نباید زیاد طولانی باشد تا از شور و شوق اولیه دانش‌آموزان كاسته شود .

ارزشیابی تشخیصی   : معلم قبل از شروع درس جدید باید اطمینان حاصل كند دانش آموزان مطالب درس قبل به خصوص مطالبی كه دانستن آنها برای درس جدید پیش نیاز محسوب می شود را می دانند به همین جهت به هر طریقی كه لازم می داند باید از پیش دانسته های آنها ارزشیابی تشخیصی به عمل آورد .نوع  ارزشیابی بستگی به نوع درس و هدفهای درس دارد و می تواند از سوال شفاهی تا آزمون كتبی متغیر باشد   . در بیشتر موارد ارزشیابی رفتار ورودی همان آزمون پیشرفت تحصیلی درس قبل است. 

آماده سازی :قبل از شروع تدریس درس جدید معلم باید دانش آموزان را برای یاد گرفتن درس آماده كند آماده سازی به معنای ایجاد علاقه ،جلب توجه ،برانگیختن انگیزه، ایجاد رابطه و برقراری ارتباط بین درس جدید و یادگیریهای قبلی شاگردان است .   آماده سازی توجه دانش آموزان را از درس جلسه قبل كه ممكن است متفاوت از درس فعلی  باشد  به درس جدید جلب می كند ممكن است دانش آموزان ساعت قبل ریاضی داشته‌اند و درس جدید علوم باشد با آماده سازی ذهن آنها از درس قبل به درس جدید معطوف می گردد. معلم در طرح درس مشخص می كند كه چگونه و با چه روشی می خواهد مطلبی را كه برای آماده سازی انتخاب كرده است مطرح كند . روش خاص را نمی توان پیشنهاد كرد و تا حدود زیادی ابتكاری است. 

 

 


 

مثلاًدر درس مربوط به اسكلت بدن معلم می تواند ماكت یك ساختمان رانشان دهد و با طرح سوال مناسب از دانش آموزان بپرسد كه فكر می كنید سقف و دیوارهای این كلاس چگونه ایستاده اند .

 

یادآوری درس قبل ،گفتن داستان كوتاه ،نمایش عكس ،خواندن یك شعر یا مطلب نمونه هایی از فنون آماده سازی است .زمان آماده سازی كوتاه است.

ارائه درس :این قسمت اساس طرح درس را تشكیل می دهد .معلم باید نوع فعالیتهای خود و شاگردان را در جریان تدریس ذكر كند . روشها و فنون تدریس را به اختصار مشخص كند مثلاًممكن است به توضیح و تشریح مطلبی بپردازد .(روش سخنرانی)نقشه و تصویر را به دانش آموزان نشان دهد (نمایشی)و یا از دانش آموزان سوال بپرسد (پرسش وپاسخ )و یا آزمایشی را انجام دهد (آزمایشگاهی)و یا از دانش آموزان بخواهد كه گزارشی را كه تهیه كرده اند ارائه دهند (واحد كار )و یا از روش گروهی و همیاری استفاده كنند . همچنین معلم می تواند در صورت نیاز سوالهای ارزشیابی تكوینی و نحوه بازخورد آن را توضیح دهد .مدل كلاسی خود را معرفی كند اگر به توضیح و تشریح مفصل تر مراحل تدریس بپردازند از روش سناریونویسی استفاده كرده‌اید. یكی از  اشتباهات متداول د ر این مرحله آن است كه اغلب معلمان مطالب فراوانی را تدریس می كنند كه ارتباط و پیوستگی با هم ندارند .   در این مرحله شما باید قدم به قدم طرز كار خود را برای رسیدن به هدفها بنویسید . لزومی ندارد وارد جزئیات شوید ولی مراحل رسیدن را فهرست كنید . 

جمع بندی و نتیجه گیری :برای تثبیت مطالب ارائه شده در ذهن دانش آموزان بهتر است درس ارائه شده خلاصه ،جمع بندی و نتیجه گیری شود . این نتیجه گیری می تواند توسط خود دانش آموزان انجام شود و معلم اظهار نظر نهایی را انجام دهد. 

زمان اختصاص داده شده به هر قسمت از مراحل تدریس باید مشخص شود.

8-فعالیتهای تكمیلی   Supplemental activities

 

 


 

ارزشیابی پایانی:معلم برای اینكه بداند شاگردانش تا چه حد به هد فهای مورد نظر در آموزش رسیده اند و همچنین موثر بودن  روش تدریس خود را بداند نیاز به ارزشیابی دارد .سوالهای ارزشیابی باید بر اساس هدفهای رفتاری طرح شوند .اگر چه ممكن است این عمل در طول زمان تدریس به طور ضمنی انجام گیرد برخی از طرحهای درس ضرورتاً نیازی به ارزشیابی ندارند اما اغلب آنها برای پی بردن  به رسیدن به اهداف نیاز به ارزشیابی دارند.

 

تكلیف: بر اساس نتایج ارزشیابی پایانی و برای تقویت مطالب آموخته شده معلم می تواند برای دانش آموزان در خارج از كلاس تكلیف مشخص كند.تكالیف بهتر است با زندگی واقعی دانش آموزان ارتباط داشته باشد مانند: حل تمرین ، نوشتن گزارش ،انجام آزمایش ، پیدا كردن پاسخ سوالات ،حل مسائل ،ساختن یك وسیله ،معرفی چند منبع برای مطالعه(كتاب،مقاله ،سایت های اینترنتی) زمان اختصاص داده شده برای هر قسمت از فعالیتهای تكمیلی باید مشخص شود.

9-خود ارزیابی      Self-evaluation

این قسمت بعد از اتمام تدریس و برای پی بردن به نقاط قوت و ضعف آن انجام می گیرد .استاد یا معلم همكار ویا كسی كه تدریس را انجام داده است به ارزیابی و تحلیل تدریس می پردازد و نتایج آن را برای بهبود بخشیدن در مراحل بعدی مورد استفاده قرار می دهد. برای این كار می توان چند سوال طرح كرد و به آنها پاسخ داد  و یا بر اساس « فرم ارزشیابی تدریس » به قضاوت پرداخت. برای مثال به سوالهای زیر پاسخ داده می شود:

- آیا دانش آموزان به اهدافی كه تعیین شده بود رسیده اند؟

- چه روش تدریس بهتری را می توانستم بكار ببرم؟

- اگر تصمیم می گرفتید كه مجددا این درس را تدریس كنید چه نكاتی را در نظر می گرفتید؟

- چه نكات خوبی در تدریس وجود داشت ؟

- چه معایبی در تدریس وجود داشت؟


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

مقدمات طرح درس

مقدمه:

طرح درس یا سناریوی آموزشی برای نخستین بار در سال 1918 توسط"فرانکلین بوبیت" مطرح شد و لزوم استفاده از سازماندهی در امر یاددهی – یادگیری مورد تأکید قرار  گرفت. طرح درس به شکل امروزی آن، در سال 1950 به وسیله روان شناسان برجسته امر تعلیم و تربیت "بنجامین . اس . بلوم" شکل گرفت و در سال 1962 " رابرت گلیرز" نظرات تکمیلی خود را در راستای دیدگاههای بلوم مطرح کرد که تا به امروز نیز مدنظر برنامه ریزان و هدف گذاران آموزشی و دست اندرکاران امور آموزشی در سطح جهان بوده است.

در ایران حیات مجدد "طرح درس" مربوط به هشت نه سال گذشته می باشد. لزوم استفاده از طرح درس، به عنوان ابزار کارآمدی در زمینه تکنولوژی آموزشی، در خدمت افزایش کیفیت نظام آموزشی کشورمان قرار گرفت. و طرح درس به عنوان برنامه ریزی و سازمان دادن به مجموعه فعالیتهایی که معلم در ارتباط با هدفهای آموزشی، محتوای درس و توانائیهای دانش آموزان برای مدت زمان مشخص تدوین می گردد مد نظر قرار گرفت.

 

از محاسن طرح درس می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

1-     طرح درس به معلم کمک می کند تا پیش بینی های لازم را برای تهیه وسایل آموزشی و رسانه ها به عمل آورد.

2-     داشتن طرح درس موجب می شود که معلم به تنظیم اوقات کلاس بپردازد و از ایجاد بی نظمی در کلاس جلوگیری کند.

3-   طرح درس موجب می شود که معلم فعالیتهای ضروری آموزشی را به ترتیب و یکی پس از دیگری در مراحل و زمانهای مشخص و به شیوه های منطقی پیش ببرد و نتایج حاصل آن را برای تدریس در مراحل بعدی آموزش مورد استفاده قرار دهد.

4-   با توجه به آنچه رفت، نقش و اهمیت طرح درس در بهبود امر یاددهی – یادگیری کاملاً مشهود و ضروری به نظر می رسد. لذا جزوه ی حاضر به منظور مطالعه و استفاده همکاران محترم جهت بهبود کیفیت آموزشی و ارتقای سطح یادگیری طراحی شده است

 

مراحل نگارش و تنظيم طرح درس روزانه

رعايت مراحل و نکات زير براي تدوين يک طرح درس خوب لازم و ضروري است:

1- موضوع يا عنوان درس

عنوان درس بايد به طور دقيق نوشته شود؛ مثلاً اگر عنوان درس را «دماسنج» بگذاريم، عنوان گويايي نيست، بلکه بهتر است بنويسيم: «چگونه مي توان از دماسنج استفاده کرد» يا «طريقه ي استفاده از دماسنجها». معلم هر اندازه به تجزيه و تحليل موضوعات مسلط باشد بهتر مي تواند براي آن، عنوان مناسب انتخاب کند.

 2- تعيين و نگارش عناوين فرعي يا رئوس مطالب

پس از تعيين و نوشتن موضوع درس، طراح بايد عناوين فرعي موضوع درس را مشخص سازد، ترتيب و توالي مناسب عناوين فرعي همواره بايد مورد توجه قرار گيرد. عناوين فرعي، بهترين راهنماي نگارش هدفهاي جزئي است؛ زيرا براساس هر عنوان فرعي مي توان يک هدف جزئي نوشت.

 3- نوشتن هدف کلي درس

نوشتن هدف کلي يک جلسه تدريس، همانند هدف کلي يک دوره ي آموزشي است؛ اما در قالب يک موضوع محدود، تحقق مجموع هدفهاي کلي جلسات بايد موجب تحقيق اهداف کلي دوره شوند. به عبارت ديگر اهداف کلي هر جلسه ي تدريس، عناصر يا مراحل رسيدن به اهداف کلي دوره را مشخص مي کنند. در نوشتن هدف کلي هر جلسه نيز معمولاً از افعال کلي استفاده مي شود. ذکر شرايط و معيار در اين نوع از اهداف ضرورتي ندارد.

 4- نگارش و تنظيم هدفهاي جزئي درس

ساده ترين راه نوشتن اهداف جزئي يک درس، اين است که براساس هر موضوع فرعي يک هدف جزئي نوشته شود. ماهيت اهداف جزئي همانند هدف کلي درس است؛ اما در قالب موضوعي ريزتر و محدودتر. به عبارت ديگر، هدفهاي جزئي درس، اهداف زيرمجموعه هدف کلي درس مي باشند. دقت در نوشتن اهداف جزئي و تنظيم درست توالي آن، مي تواند موجب نظم بيشتر فعاليت هاي آموزشي شود و در نهايت، تحقق هدف کلي را تضمين نمايد.

 5- نگارش و تنظيم هدفهاي رفتاري درس

پس از نوشتن هدفهاي جزئي، طراح بايد هدفهاي جزئي را تبديل به هدفهاي رفتاري نمايد. هدفهاي رفتاري هر جلسه تدريس بايد با توجه به شرايط، ضوابط و امکانات متناسب با سطوح مختلف حيطه هاي يادگيري تنظيم شود. سپس براساس سلسله مراتب از آسان به مشکل و يا به صورت پيش نياز و پس نياز مرتب گردد. در هدفهاي رفتاري: عملکرد (نوع رفتار)، شرايط و معيار دقيقاً بايد مشخص شود.

 6- تعيين رفتار ورودي دانش آموزان

پس از نوشتن هدفهاي رفتاري درس، رفتار ورودي دانش آموزان يا پيش نيازهاي تحقق هدفهاي رفتاري بايد مشحص شوند. گروهي معتقدند كه ابتدا بايد رفتارهاي ورودي دانش آموزان در بررسي، مشخص و سپس هدفهاي رفتاري نوشته شوند. چنين رويكردي در نظامها يا دوره هايي صادق است كه محتوا و كتاب مشخصي ارائه نشده باشد و معلم كاملاً در انتخاب و سازماندهي مطالب درسي آزاد باشد. در نظام آموزشي ايران به دليل متمرکز بودن، اجراي چنين پيشنهادي تقريباً غيرممکن است.

 7- ارزشيابي تشخيصي

اغلب سؤال مي شود که معلمان چگونه مي توانند اطلاعات پيش نياز يا رفتار ورودي دانش آموزان را تشخيص دهند؟ اين امر توسط ارزشيابي تشخيصي ممکن مي باشد.

 

معلم بر اساس تخصص و مهارتي که دارد بايد ابتدا رفتار ورودي را پيش بيني کند و سپس براساس دانش پيش نياز درس مورد تدريس، سؤالهايي طرح نمايد. سؤالهاي طرح شده بايد در ستون ارزشيابي طرح درس نوشته شود. اين سؤالها قبل از تدريس بايد از دانش آموزان پرسيده شوند، تا وجود يا عدم وجود پيش نياز مشخص شود. در صورت عدم تسلط دانش آموزان بر پيش نياز درس مورد تدريس، مخصوصاً زماني که موضوع درس با موضوعات قبلي و بعدي ارتباط تسلسلي داشته باشد، حتماً بايد رفتار ورودي ترميم گردد.

 روش نگارش و تنظيم طرح درس

طرح درس، عبارت است از تقسيم محتواي يک ماده ي درسي در يک دوره معين به مراحل و گامهاي مناسب و مشخص براساس هدف و نتايج آموزش. براي تهيه و تنظيم طرح درس معلم بايد در ابتداي هر سال تحصيلي براساس اصول معين بين هدفهاي آموزشي و برنامه هفتگي، ترتيبي اتخاذ کند که مجموعه فعاليت هاي آموزشي به موقع، بدون وقفه در طول يک ترم يا سال تحصيلي اجرا شود. براي تحقق چنين مقاصدي طراحي و تنظيم يک جدول زماني مي تواند بسيار مفيد و مؤثر باشد؛ زيرا هنگامي مي توان منظم و مؤثر، در فرآيند آموزش به جلو گام برداشت که برنامه ها و فعاليت هاي آموزشي به تناسب زمان مورد نظر، ساختاري منظم داشته باشند. اگر معلمي طول دوره ي آموزشي را با توجه به مجموعه ي شرايط، به جلسات مفيد آموزشي تقسيم نکند و فعاليت هاي آموزشي هر جلسه را براساس اهداف تنظيم ننمايد، هرگز نمي تواند انتظار کارآيي مؤثر از تدريس خود و حداکثر يادگيري از دانش آموزان خود داشته باشد. معلم بايد کليه فعاليت هاي طول دوره را به صورت يک جدول زمان بندي شده با درج عنوان اصلي و هدف کلي هر جلسه به انضمام تاريخ ارزشيابي تشخيصي، تکويني و پاياني تهيه و به دانش آموزان قبل از شروع و آغاز فعاليت ارائه نمايد. آشنايي دانش آموزان از مجموعه فعاليت هاي طول سال به تفکيک جلسات و همفکري آنان با معلم مي تواند اثربخشي تدريس معلم و انگيزه ي يادگيري دانش آموزان را دو چندان کند. براي تنظيم چنين جدولي مي توان مراحل زير را به ترتيب طي کرد:

 گام اول :

تقويم طرح را بايد براي يک ترم يا يک سال تحصيلي با محاسبه ي تعداد هفته ها، روزها و ساعتهايي که در طول سال تحصيلي براي تدريس درس مورد نظر پيش بيني شده است محاسبه و تنظيم کرد.

 گام دوم :

پس از مشخص شدن زمان خالص تدريس، محتواي درس يا عناوين مورد تدريس را نه برحسب کميّت، بلکه برحسب اهميت و کيفيت مطالب و تحقق هدفهاي آموزشي بر کل ساعات و جلسات تقسيم کرد. براي انجام چنين کاري، لازم است ابتدا محتواي درس يا عناوين مورد تدريس و ساير فعاليت هاي آموزشي با احتساب فرصت لازم براي تمرين محاسبه شود و سپس محتواي فصلها و مباحث و ساير فعاليت هاي در نظر گرفته شده در طول سال، به واحدهاي کوچکتر درسي يا محتواي متناسب با تک تک جلسات تقسيم گردد.

 گام سوم :

هدف کلي هر جلسه بايد با توجه به عنوان درس، دقيقاً مشخص شود. نوشتن هدفهاي رفتاري در اين جدول، ضرورتي ندارد. در نوشتن هدفهاي هر جلسه علاوه بر عنوان درس، معلم بايد با توجه به قابليتها و فعاليت هاي مورد نظر و محتواي درس، هدف کلي هر جلسه را با زباني روشن و قابل فهم براي دانش آموزان بنويسد.

 گام چهارم :

پس از تعيين هدف کلي هر جلسه، لازم است معلم فعاليت هاي تکميلي دانش آموزان  را که براي تقويت يادگيري آنها لازم است و فرصت کافي براي انجام آنها در کلاس درس وجود ندارد پيش بيني نمايد. پيش بيني اين نوع فعاليتها و حتي امکانات و وسايل لازم براي انجام چنين تکاليفي بايد دقيقاً مشخص شده باشد؛ مثلاً دقيقاً معين شود چه بخشي از چه کتابي مطالعه و يا تمرينهاي چه بخشي از کتاب درسي حل شود يا چه گزارشي با توجه به چه امکاناتي بايد تهيه و نوشته شود. فعاليت هاي تکميلي بايد مکمّل فعاليت هاي کلاس و تقويت کننده ي کيفيت يادگيري دانش آموزان شود. از ارائه فعاليت هاي تکميلي خسته کننده، بي ربط با موضوع و نامتناسب با زمان، جداً خودداري شود


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

استفاده از گروههاي يادگيري هميار در کلاس درس

يادگيري از طريق همياري، داراي نظم و ساختار است و تمركز اساسي اش بر اطمينان يافتن از رخ دادن يادگيري است. انتخاب و فعال سازي گروه سبب مي شود دانش آموزان بنابه ديدگاه ها، توانايي ها، قوميت و نژادهاي مختلفي كه دارند، به صورت خلاقانه عمل كنند.
واگذار كردن تشكيل گروه به خود دانش آموزان امكان دارد سبب تشكيل گروه هاي همگن شود، يعني امكان دارد دانش آموزاني كه گرايش هنري، علمي، اجتماعي، خانوادگي، طبقه اجتماعي و... خاصي دارند، به گروه هاي خاص تقسيم شوند. اين كار سبب مي شود كارآيي گروه ها كاهش يابد و كسب مهارت هاي اجتماعي به تأخير افتد و تمركز بر انجام تكليف محوله تنزل يابد (كوپر، 1990). از اين روست كه، توصيه مي شود، معلم براي يادگيري از طريق همياري و به منظور تشكيل گروه ها بايد خود رأساً وارد عمل شود و گروه هاي ناهمگني بسازد. در گروه هاي ناهمگن، اعضاي گروه از زمينه هاي دانشي، هنري، قومي و... متفاوتي هستند. تعداد اعضاي گروه در كلاس درس مي تواند بين 4 تا 8 نفر متغير باشد. اين تعداد عضو براي گروه هاي دانش آموزي است كه تا حدودي توانايي مديريت زماني و كلامي را دارند.
به ديگر سخن، اگر از نظر پايه هاي تحصيلي به تعيين اعضاي گروه اقدام شود، بهتر است گروه هاي 4 نفري از پايه چهارم و پنجم دبستان به بالا تشكيل شود. براي پايه هاي اول تا سوم دبستان، كار دونفري مناسب تر است. گروه هايي با اعضاي زياد، امكان تنوع ديدگاه ها را افزايش مي دهد، در حالي كه گروه هايي با اعضاي محدود براي تسهيل تعاملات اثر گذارند (ميليس، 1993).
* يادگيري از طريق همياري يك كلاس درس با ماهيت اجتماعي را پي ريزي مي كند، كه در آن دانش آموزان به همبستگي هايي مي رسند كه هدف مشتركي را دنبال مي كنند و غالباً اعضاي گروه در برابر فراگيري محتواي دروس از سوي همديگر مسئوليت نشان مي دهند. كار گروه معمولاً تا زماني كه همه اعضا بر محتواي درس تسلط نيابند خاتمه نمي يابد. افزون بر اين، وقتي اعضاي گروه در برابر يادگيري همديگر مسئول اند و تلاش مي كنند مطالب را به يكديگر بياموزند، يادگيري انفرادي را هم تجربه مي كنند. پايداري گروه يا ثبات اعضاي گروه بسته به توان همياري آنان است.
استفاده از گروههاي يادگيري هميار در کلاس درس

 اگر گروه ها در كارهايشان پيشرفت خوبي نشان مي دهند نياز به تغيير دادن اعضاي گروه ها نخواهد بود.
* يادگيري از طريق همياري، مهارت هاي برقراري ارتباط دانش آموزان را مي طلبد و آن ها را ارتقاء مي دهد. موفقيت گروه به ميزان اثرگذاري تعاملات ميان اعضاي گروه بستگي دارد. پيش از آن كه يادگيري از طريق همياري آغاز شود، دانش آموزان بايد برخي مهارت هاي مورد نياز براي تعامل موفق گروهي را بياموزند؛ مهارت هايي، نظير: تعبير و تفسير واژگان و جملات براي درك و فهم بهتر. ارائه و دريافت بازخورد. ايجاد فرصت براي ديگران جهت بيان ايده ها. خودداري از مجبور كردن گروه به پذيرش نظرات.
* يادگيري از طريق همياري، بين مسئوليت شخصي و گروهي يادگيرندگان ايجاد توازن مي كند. هر گروه و هر دانش آموز در درون گروه، بايد كاري براي انجام دادن داشته باشد. به ديگر سخن، هر دانش آموز بايد بر درسي كه ارائه مي شود، تسلط يابد و بتواند نمرات مورد قبولي را دريافت كند. نمرات گروه مي تواند بخشي از نمرات يادگيرنده را تشكيل دهد و هيچ وقت نمره گروه نمي تواند به طور كامل نشان دهنده مسئوليت پذيري اصلي يادگيرنده باشد. مزاياي يادگيري از طريق همياري افزايش حضور در مدرسه و كلاس درس.
با توجه به تعلقي كه اعضاي گروه ها به گروه خود دارند، تماس آنان به حضور در مدرسه و كلاس افزايش مي يابد. كسب نمرات بالا. به دليل مشاركت فعال در كلاس، عزت نفس دانش آموز ارتقا مي يابد و درك و فهم او از مطالب درسي افزايش مي يابد. مشاركت فعال، عزت نفس بالا، خوداتكايي و... زمينه ساز كسب نمرات بالا هستند. پختگي مهارت هاي برقراري ارتباط. هر دانش آموز داراي برخي توانمندي هاي برقراري ارتباط است. مشاركت فعال در كلاس درس، ايده سازي، بيان نظريات، دفاع از چشم اندازها و... سبب تقويت توان برقراري ارتباط در يادگيرنده مي شود.


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

به کار گيري روش پودماني در تدريس علوم تجربي

 شرايط آموزشي شامل هدف هاي گوناگون برنامه ، محدوديت ها و خصوصيت هاي مختلف دانش آموزان ، همواره معلمان را در اين مسير با مسائل جدي مواجه کرده است ؛ مسائلي از قبيل آن که : چگونه با امکانات محدود ، همه دانش آموزان فرصت تجربه مستقيم و آزمايش داشته باشند؟ چگونه با توجه به زمان هاي محدود آزمايش ، به هدف هاي متعدد آموزشي مي توان دست يافت و به روش هاي فعال آموزشي نيز وفادار ماند؟ 1-2 . پاسخ آشکار نمونه هاي فراواني از روش ها وجود دارند که مي توانند اثبات کنند که رويکرد نوين آموزش علوم ، با مديريت هوشمندانه معلمان در کلاس درس ، نتايج آموزشي مطلوبي به بار مي آورد . نتايج آموزشي 1 از يک سو ميزان جذابيت آموزشي 2 را در نظر دارد و در انديشه افزايش رغبت و علاقه شاگردان است و از سوي ديگر ، اثر بخشي 3 و کارآيي 4 آموزشي را مورد توجه قرار مي دهد. معلمان به عنوان طراحان آموزشي در اثر بخشي آموزشي ، دستيابي همه فراگيران به اهداف آموزشي را جويا مي شوند و در بحث کارآيي يا کارآمدي ، به انجام درست برنامه هاي آموزشي توجه مي کنند که از حداقل هزينه ها و زمان هاي صرف شده حمايت مي کند.

 5 روش پودماني ( پيمانه اي )6 ، الگوي مناسبي براي تحقق اين اهداف است. 2. روش پودماني ( پيمانه اي ) 2-1 . تعريف و توضيح در اين روش ، اهداف درس به اجزاي روشن و مشخصي تقسيم مي شوند ؛ يعني اهداف عملکردي تعيين مي شود. اهداف عملکردي ، بيان دقيق از يک قابليت مشخص يادگيري است که به گونه اي روشن مورد مشاهده قرار مي گيرد. مجموعه اهداف جزئي عملکردي در کنار هم ، اهداف اصلي يادگيري يک واحد درسي را تشکيل مي دهند. پودماني يا پيمانه اي واژه اي فارسي براي کلمه "Modular" است اين واژه به معناي چيزي مطابق اندازه يا تشکيل شده از قسمت هاي هم اندازه است . از آن جا که در اين روش هدف اصلي به اجزا ( پودمان ها ) ي هم ارز و هم اندازه - که سهم واحدي در تشکيل اهداف اصلي دارند – تقسيم مي شود ، چنين طي مي شود:

 
1- اهداف اصلي به اهداف جزئي عملکردي مشخص تقسيم مي شود.
2- فعاليت ها و موقعيت هاي عملکردي مناسبي در ارتباط با هر يک از اهداف فوق طراحي مي شود. از اين موقعيت ها به عنوان " ايستگاه هاي فعاليت " يا " ميز کار" نيز ياد مي شود.
3- گروه هاي دانش آموزان به گونه اي ترتيب داده و توجيه مي شوند تا به صورت چرخشي ، به ترتيب فرصت پيدا کنند تا همه فعاليت ها را انجام دهند. تذکر: مهم نيست که هر گروه با کدام فعاليت آغاز مي کند. آن چه اهميت دارد، اين است که در طول کلاس ، همه گروه ها ، همه فعاليت ها را انجام دهند.

4- زمان آموزشي ( کلاس ) به بخش هاي مساوي تقسيم مي شود. در هر بخش ، هر گروه از دانش آموزان مشغول يک فعاليت هستند و با پايان زمان آن بخش ، هر گروه به ميز کار بعدي مي رود و فعاليت تازه اي را آغاز مي کند ( شکل 1). تذکر: بهتر است تعداد گروه ها با تعداد ميز کارها ( فعاليت ها ) ي طراحي شده يکسان باشد تا در هيچ بخشي از کلاس ، گروهي بي کار نباشد.
5- گروه ها در فرصتي که براي تلفيق نتايج حاصل از ايستگاه ها فعاليت دارند ، با مطالعه کتاب درسي به اهداف اصلي واحد درسي مورد نظر دست پيدا مي کنند. 3. مثال هايي از طراحي يک واحد درسي به روش پودماني 3-1 . دسته بندي مواد: " دسته بندي مواد" عنوان فصل چهارم کتاب علوم تجربي سال اول راهنمايي ( چاپ 1380) است . برخي از اهداف اين درس چنين است : شناختن مخلوط ها و انواع آن ها ، شناختن ماده خالص و انواع آن ، آشنايي با برخي عنصرها ، آشنايي با فلزها و نافلزها و برخي خواص آن ها . اين اهداف ، محتواي صفحه هاي 31 تا 36 کتاب را تشکيل داده است و به نظر مي رسد که در يک جلسه 90 دقيقه اي قابل تدريس باشد .

براي تدريس اين اهداف به روش پودماني 90 دقيقه وقت کلاس به 6 بخش 15 دقيقه اي تقسيم مي شود. يک بخش براي توضيح روش به دانش آموزان و زمان لازم براي جابه جايي گروه ها در نظر گرفته مي شود و 5 بخش 15 دقيقه اي باقيمانده ، هر يک به انجام يک فعاليت در ارتباط با اهداف توسط گروه هاي دانش آموزان اختصاص مي يابد. در يک کلاس سي نفري ، اگر هر گروه از سه نفر تشکيل شده باشد ، ده گروه وجود خواهد داشت ، در اين صورت لازم است که از هر ميز کار در دو قسمت وجود داشته باشد تا همه گروه ها به طور همزمان بتوانند به فعاليتي اشتغال داشته باشند. ميز کارهايي که براي دستيابي به اهداف فوق در نظر گرفته مي شوند و مراحل کار دانش آموزان که روي يک برگ نوشته شده و هر برگ روي يک ميز قرار داده شده اند ، به شرح زيرند:

ميز کار1:
وسايل لازم : 4 عدد بشر ( استکان ) ، همزن ( قاشق ) ، اسپاتول ( قاشق )
مواد لازم : کربنات کلسيم ، کلريد سديم ، سولفات مس ، نشاسته
مراحل کار: هر يک از مواد چهارگانه فوق را در چهار ظرف جداگانه با مقداري آب مخلوط کنيد. مخلوط را خوب هم بزنيد . به خاطر داشته باشيد که در هر ظرف چه ماده اي را ريخته ايد. مخلوط هايي را که در اختيار داريد، به دو گروه تقسيم کنيد. دلايل کافي براي اين طبقه بندي بيان کنيد. راهنمايي : صفحه هاي 32 و 33 کتاب درسي را مطالعه کنيد.

 

ميز کار 2:
وسايل لازم: ذره بين ، ليوان ( بشر ) ، آهنربا.
مواد لازم : خاک گلدان ، مخلوط براده آهن و خاک اره و ماسه .

مراحل کار:
1. خاک گلدان را به دقت مشاهده کنيد . آيا اجزاي آن يکسان است ؟
2. مخلوط براده آهن و خاک اره و ماسه را نيز مشاهده کنيد . آيا اجزاي سازنده آن را مي بينيد؟
3. آهن را از اين مخلوط چگونه جدا مي کنيد؟ بعد از جداسازي آهن ، خاک اره را نيز جدا کنيد.
4. دو راه جداسازي مخلوط ها را نتيجه گيري کنيد. آيا مثال هاي ديگري براي اين مورد سراغ داريد؟
 
ميز کار3:
مواد لازم : در اين ميز کار معلم بنا به شرايط ، چند عنصر فلزي و غير فلزي ( آهن ، گوگرد ، کربن ، مس ) و چند ترکيب ( سولفات مس ، کلريد سديم ، کربنات کلسيم و ... ) در اختيار دانش آموزان قرار مي دهد.
مراحل کار: در اين ميز کار لازم است مواد خالص موجود را به دو گروه تقسيم بندي کنيد.
راهنمايي : صفحه هاي 34 و 35 و 36 کتاب درسي را مطالعه کنيد.

ميز کار 4:
وسايل لازم : يک جدول تناوبي عناصر را که در آن عناصر فلزي و نافلزي و سه حالت ماده مشخص باشد.
مراحل کار: عنصرهاي مايع جدول کدام هستند؟ عنصرهاي جامد غير فلز جدول کدام هستند؟ چند عنصر جامد فلزي در جدول وجود دارد ؟

عنصرهاي گازي جدول کدام هستند؟ به صفحه 35 کتاب درسي مراجعه کنيد. آيا جواب شما درست است؟ ميز کار5: وسايل کار: دو تيغه ( ميله ) فلزي و شيشه اي هم اندازه ، شمع ، کبريت ، 6 عدد دگمه يا هر شي مشابه ديگر. مراحل کار: روي هر يک از دو تيغه در فاصله هاي مساوي چند قطره شمع بچکانيد. قبل از انجام قطرات شمع ، يک عدد دگمه روي آن قرار دهيد. صبر کنيد تا قطرات شمع منجمد و دگمه ها روي تيغه محکم شوند. دو تيغه را در شرايط يکسان بالاي شعله بگيريد. مدتي صبر کنيد و آن چه را که اتفاق مي افتد ، به دقت مشاهده کنيد. سپس مشاهده خود را تفسير کنيد. راهنمايي : صفحه 35 کتاب درسي را بخوانيد. 3-2. توضيحاتي براي معلم در مجموعه فعاليت هاي فوق ، معلم روشي براي ارائه محتواي آموزشي طراحي کرده است تا در هر ايستگاه ( ميز کار) دانش آموزان قسمتي از اهداف آموزشي را درک کند. در عين حال ، فعاليت پيش بيني شده در ميز کار شماره 4 ، فرصتي پديد مي آورد که دانش آموزان با عناصر و جدول تناوبي آشنا شوند.

 

به عنوان فعاليتي براي خارج از مدرسه ، معلم مي تواند از دانش آموزان بخواهد که با مراجعه به کتاب هاي مختلف داستان ، کشف و يا کاربرد عناصر ( به خصوص عناصري را که در زندگي روزمره کاربرد دارند ) را پيدا کنند و سپس اين موارد را در قالب روزنامه ديواري ، مقاله ، تصوير و يا کنفرانس به دانش آموزان ديگر ارائه دهند. کتاب هاي زير قابل معرفي به دانش آموزانند: فلزات کمياب ، ترجمه زهرا سلطان پور ، انتشارات کتاب ماه تاريخچه کشف عناصر شيميايي ، ترجمه عبد اله زرافشان ، دفتر انتشارات انقلاب اسلامي سرگذشت فلزات کمياب ، ترجمه محمد رضا افضلي ، انتشارات دانشمند. داستان شناخت عناصر ، ترجمه مهاجر ، دنياي نشر ، تاريخ مختصر. علم شيمي ، نوشته محمد رضا ملاردي ورضا آقا پور مقدم ، انتشارات مدرسه 3-3 . نور ، رنگ و بينايي: اين عنوان مربوط به فصل دوم کتاب علوم تجربي دوم راهنمايي ( چاپ 1380 ) است . از آ ن جا که در بحث دسته بندي مواد ، توضيح ميز کارها به تفضيل بيان شد ، در اين باره با توجه به اهداف ، چند فعاليت پيشنهاد مي شود:

آزمايشي براي مشاهده انتشار نور به خط مستقيم .
آزمايشي براي بررسي برخورد نور بر جسم شفاف ، نيم شفاف و جسم کدر.
مشاهده مدل فرضي خورشيد گرفتگي و ماه گرفتگي و توضيح اين دو پديده.
مشاهده تفاوت بازتابش نور از سطوح مختلف ( صاف و غير صاف ) بازتابش منظم و غير منظم و قانون بازتاب نور.
آزمايش بررسي ويژگي هاي تصوير در آينه تخت. اين فعاليت ها ، دستيابي به اهدافي را پوشش مي دهد که محتواي صفحه هاي 24 تا 31 کتاب درسي را تشکيل مي دهند. 5. مزايا و محدوديت روش پودماني بي شک هر روش آموزشي ، مزايا و محدوديت هاي خاص خود را دارد. معلمان با توجه به شرايط آموزشي ، روش هاي مناسب را بر مي گزينند. در اين جا ، مزايا و محدوديت هايي ارائه مي شود که در ارتباط باروش پودماني به طور عمومي ممکن است مطرح شود. 4-1 .
 
مزاياي روش پودماني
فعاليت ها در مسير هدف به فعاليت هاي گروهي همواره بااين آفت روبه رو شد که فعاليت ها مسيري انحرافي پيدا کنند و گروه هاي دانش آموزي به مسائل شخصي يا غير مرتبط مشغول شوند. تنظيم فعاليت هاي کوتاه و هدفمند گروهي در روش پودماني ، احتمال چنين مسائلي را کاهش مي دهد.
امکانات کم در اختيار همه هنگامي که امکانات ( وسايل و مواد ) لازم براي فعاليت هاي آموزشي و آزمايشگاهي کافي نباشد ، همه دانش آموزان کلاس نمي توانند به طور همزمان به انجام فعاليت ها ( آزمايش ها ) بپردازند. در روش پودماني ، هر ميز کار به فعاليتي متفاوت اختصاص داده شده است . بنابراين ، به وسايل يکسان براي همه گروه ها نيازي نيست.
تنوع و بهره وري بيش تر در صورت تدارک فعاليت ها و آزمايش هاي ساده اي هم که وسايل آن ها به مقدار کافي وجود دارد، روش پودماني باعث صرفه جويي در زمان انجام فعاليت ها مي شود. با تنظيم زمان آموزشي و چرخش گروه ها در يک ساعت آموزشي ، گروه هاي دانش آموزان فرصت مي يابند تا چندين آزمايش متفاوت را به جاي يک يا دو آزمايش در روش هاي معمولي با ميز کار ثابت انجام دهند. همچنين تعداد آزمايش ها موجب تنوع کار و جلب توجه بيش تر دانش آموزان مي شود و از خستگي آنان مي کاهد. به بيان ديگر ، استفاده بهينه از زمان ، موجب کارآمدي تدريس مي شود و تنوع آزمايش ها و فعاليت ها جذابيت آموزشي را افزايش مي دهد.
غني سازي 6 يادگيري فعاليت هاي هر ميز کار را مي توان به گونه اي ترتيب داد که اعضاي گروه فرصت آشنايي با موضوع هاي تازه را داشته باشند.
 

موضوع هايي که فراگيران را به سوي فعاليت هاي تازه ، فراسوي مطالب کتاب درسي مي خواند ( مراجعه کنيد به ميز کار ... در مثال اول ). 4-2. محدوديت ها 1. دشواري کار معلم از آن جا که هر گروه از دانش آموزان در يک زمان فعاليت هاي متفاوتي انجام مي دهند ، نظارت و راهنمايي يکسان و عمومي براي همگان مقدور نيست و معلم به عنوان هدايت کننده آموزشي ، توضيح هاي متفاوتي در هر بخش از کلاس براي هر گروه به طور اختصاصي ارائه مي دهد که احتمال دارد در بخش بعدي نيز تکرار شود. اين امر خستگي به بار مي آورد. 2. فقط هدف هاي عملکردي موازي اين روش هنگامي کاربرد دارد که اهداف عملکردي به صورت پيش نيازهاي متوالي به شمار نيايند، به بيان ديگر ، هر يک از ايستگاه هاي فعاليت به طور مستقل جداي از ديگر فعاليت هاي قابل درک و فهم کامل دانش آموزان باشد.


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

ارزشیابی و 97 نکته مهم

 ارزشیابی " یکی از ارکان مهم آموزش و پرورش و بخش جدایی ناپذیر آن است ( حسن پاشا شریفی ). باید دانست که آموزش و پرورش فرایندی متشکل و به هم پیوسته است که تمام اجزای آن به گونه ای سازمان یافته برای رسیدن به هدفی معین فعالیت می کنند.
در پایان هر یک از برنامه های آموزشی ، معلمان علاقه مندند میزان تغییرات حاصله در رفتار دانش آموزان را بررسی کنند تا معلوم شود ، چه اندازه به هدف های مورد نظر نزدیک شده اند. این عمل را اصطلاحاً ارزشیابی یا امتحان گویند که در نگارش های نوین بر خلاف گذشته دارای هدف های مهم تر و گسترده تری است.

ارزشیابی و 97 نکته مهم

اینک ، ارزشیابی و 97 نکته مهم درباره آن :
1. ارزشیابی ، یکی از ارکان هر برنامه آموزشی است.
2. ارزشیابی ، به طور اخص نظارت اندازه گیری کیفیت ، کمیت و نوع تغییرات حاصل شده در رفتار دانش آموزان است.
3. ارزشیابی ، آگاهی از میزان کارآیی و کار آمد به طور اعم عوامل مؤثر در آموزش و پرورش است.
4. ارزشیابی ، تنها به امتحانات پایانی محدود نمی شود.
5. ارزشیابی وسیله ای کار آمد و بی بدیل است برای هدایت مستمر یادگیری دانش آموزان.
6. ارزشیابی برای برنامه ریزی ، تدریس و تصمیم گیری ، امری ضروری و پایه ای است.
7. ارزشیابی مطلوب ، مستقیماً در بهبود یادگیری دانش آموزان مؤثر است.
8. دانش آموزان نیز از طریق ارزشیابی به نقاط ضعف و قوت خود پی می برند.
9. ارزشیابی مستمر ، باعث مرور و بازتولید مطالب آموخته شده توسط دانش آموزان می شود.
10. ارزشیابی مستمر ، نظارت گام به گام بر تحقق هدف های رفتاری است.
11. معلم از طریق ارزشیابی روش تدریس و طرح درس خود را ارزیابی می کند.
12. امتحان وسیله ای است مناسب برای تفهیم هدف های درسی به دانش آموزان.
13. نتایج امتحانات موجب شناخت تفاوت های فردی دانش آموزان می شود.
14. امتحان نباید وسیله تهدید امنیت روانی دانش آموزان شود.
15. ارزشیابی دانش آموزان ، نباید تحت تأثیر قضاوت شخصی و حالات عاطفی معلم قرار گیرد.
16. در جریان ارزشیابی باید سعی کرد فضای روانی مناسب و خالی از اضطراب برای بچه ها فراهم کرد.
17. سؤال های امتحانی باید با محتوای مواد آموزشی سازگار باشند.
18. سؤال های امتحانی را باید از مطاب مهم تر محتوای آموزشی که بر یادگیری آن ها تأکید شده است ، طرح کرد.
19. سؤال های امتحانی باید توانایی دانش آموزان را در سطوح مختلف یادگیری بسنجند.
20. سؤال های امتحانی باید معرف واقعی هدف های آموزش درس مورد نظر باشند. ( سنجش کار آمد )
21. خطای اندازه گیری آزمون باید کم باشد تا باعث اعتبار آن شود.
22. هدف نهایی از انجام امتحان ، بهبود کیفیت یادگیری است.
23. در طراحی سؤال های امتحانی از جدول دو بعدی ( هدف های رفتاری – فهرست محتوا ) استفاده شود.
24. با توجه به برایند یادگیری ها ، از انواع ابزار آزمون استفاده شود.
25. متن سؤال های امتحانی با بیانی ساده ، روشن ودور از ابهام نوشته شود.
26. از طرح پرسش های چند پهلو و گمراه کننده جداً اجتناب کنید.
27. متن سؤال ها را به صورت جملات مثبت بنویسید.
28. سؤال های امتحانی را عیناً مانند سؤال های کتاب و به صورت کلیشه ای ننویسید.
29. از دادن حق انتخاب به دانش آموزان برای این که ازمیان سؤال ها ، چند سؤال را انتخاب کنند و پاسخ دهند ، خودداری کنید.
30. هر سؤال امتحان باید مستقل از سؤال های دیگر باشد.
31. سؤال های امتحانی را از ساده به مشکل بنویسید.
32. اگر امتحان دارای سؤال های متنوع است ، آن ها را گروه بندی کنید و سؤال های هر گروه را به دنبال هم بنویسید.
33. سؤال های کتبی را طوری بنویسید که به آسانی خوانده شوند.
34. سؤال ها را با فاصله مناسب بنویسید .
35. سؤال های انشایی را در ورقه ها یا جزوه جداگانه و سؤال های عینی را نیز در ورقه جداگانه بنویسید و در امتحان ابتدا سؤال های عینی را به دانش آموزان بدهید ، بعد سؤال های انشایی را .
36. ایجاد شرایط فیزیکی و عاطفی مناسب در جلسه امتحان ضروری است.
37. فضای امتحان باید خالی از عوامل برهم زننده تمرکز حواس دانش آموزان باشد.
38. در جلسات امتحانی با فرد فرد دانش آموزان رابطه ای دوستانه و محبت آمیز بر قرار کنید.
39. دانش آموزان را در مورد نحوه امتحان راهنمایی کنید.
40. ورقه های امتحانی را به صورت ناشناخته تصحیح کنید.
41. در تصحیح اوراق امتحانی ابتدا سؤال اول را در تمام اوراق تصحیح کنید. سپس سؤال دوم را و بعد سوم و به همین ترتیب تا آخر .
42. محتوای سؤال های امتحان را از آنچه تدریس شده است ، استخراج کنید.
43. سعی شود سؤال های امتحانی پایاپی و ثبات داشته باشند.
44. سؤال های مرحله ای را طوری طرح کنید که دانش آموزان بتوانند در یک جلسه درس به آن ها پاسخ دهند و دنباله امتحان به زنگ تفریح نکشد که باعث حواس پرتی دانش آموزان شود.
45. ارزشیابی را جزئی از فرایند آموزش بدانید نه به عنوان نقطه پایان تدریس.
46. راهبردهای آموزشی و ابزار ارزشیابی ، باید با هم سازگاری داشته باشند.
47. سؤال های امتحانی طوری طرح نشوند که فقط محفوظات دانش آموزان را بسنجند.
48. از طرح سؤال های بسیار سخت و بسیار آسان خودداری شود.
49. ارزشیابی نباید جای هدف های آموزشی را بگیرد و به عنوان هدف مطرح شود.
50. ارزشیابی و امتحان را همانند سایر فعالیت های آموزشی بدانیم.
51. ارزشیابی تنها برای صدور جواز عبور شاگردان از یک پایه به پایه دیگر نیست.
52. ارزشیابی باید وسیله پیش بینی باشد ؛ یعنی نشان دهد که شاگرد در چه زمینه ای می تواند به موفقیت برسد.
53. ارزشیابی را نباید صرفاً به منظور نمره دادن و مقایسه دانش آموزان و تعیین افراد قوی و ضعیف به کار برد.
54. در ارزشیابی به نتیجه عملکرد شاگردان درپاسخ به سؤال های مطرح شده اکتفا نکنید.
55. در ارزشیابی ، خود را محدود به انواع تست های کتبی و شفاهی نکنید.
56. ارزشیابی تدریجی و تراکمی ، باید به طور غیر مستقیم و بدون اعلام قبلی صورت گیرد.
57. ایجاد محیط رعب و وحشت برای امتحان ، دانش آموزان مضطرب را مضطرب تر می سازد.
58. انتظارات خود را از دانش آموزان در مورد امتحانات مشخص کنید.
59. تأکید بیش از حد بر ارزش نمره بالا و منوط کردن ارزشمندی کودک به نتایج امتحانات وی ، باعث بالا رفتن اضطراب در بچه ها می شود.
60. نمره دادن فقط جزئی از فرایند ارزشیابی است.
61. ارزشیابی باید بلافاصله پس از تعیین هدف های آموزشی معلوم شود.
62. سؤال ها باید واضح و روشن طرح شوند و زیاد طولانی نباشند.
63. امتحانات نباید بر تمام ضوابط و موازین آموزشگاه حکومت کند.
64. هدف از ارزشیابی و امتحان ، شناختن و شناساندن است.
65. نسبت به امتحان نگرش مثبت ایجاد کنید.
66. موفق نشدن در امتحانات را نمی توان فقط به خود دانش آموز و فعالیت های او نسبت داد.
67. شیوه پرسش خود را از مطالب تدریس شده ، برای دانش آموزان مشخص کنید.
68. جلسات امتحانی را با کلام زیبا و آرام بخش الهی شروع کنید.
69. عدم موفقیت دانش آموزان را در امتحان ، دال بر بدی شخصیت آن ها ندانید.
70. سؤال های امتحانی را با عنایت به هدف های رفتاری ، طراحی کنید.
71. هیچ یک از آزمون ها به تنهایی ارزشیابی دقیقی از فرایند یادگیری و پیشرفت تحصیلی به حساب نمی آید.
72. ارزشیابی خود را به یک نوع وسیله سنجش محدود نسازید.
73. در هر امتحان عدالت را حاکم کنید و شرایط یکسان برای همه به وجود آورید.
74. اگر ارزشیابی به نحو شایسته انجام نگیرد ، اثر منفی بر یادگیری می گذارد.
75. آموزش و ارزشیابی باید هدف های یکسانی را دنبال کنند .
76. هدف از امتحان ، غافلگیر کردن دانش آموزان نیست.
77. یکی از ویژگی های ارزشیابی مطلوب ، کارامد بودن آن است.
78. تعداد سؤال های مربوط به یک هدف و یک محتوا باید متناسب با اهمیت آن ها باشد.
79. یک آزمون باید قدرت تشخیص داشته باشد.
80. در اجرای امتحان ، نباید به " سرعت در پاسخ دادن " اهمیت زیادی داد.
81. استفاده از چهار یا پنج نوع سؤال متفاوت در یک آزمون ، امتیاز به حساب نمی آید.
82. معلم نباید یک نوع سؤال را بر انواع دیگر برتری دهد و همواره از آن استفاده کند.
83. سؤال های امتحانی را با دقت طرح کنید و به طور خوانا بنویسید.
84. اگر دانش آموزان هنگام امتحان ، سؤال داشته باشند، باید به آن ها پاسخ داد ، اما آن ها را تشویق به سؤال کردن نکیند.
85. خواندن سؤال های امتحانی برای دانش آموزان ضرورت ندارد ، مگر دانش آموزانی که مشکل خواندن داشته باشند.
86. تردید در روایی یک آزمون احتمال تقلب را افزایش می دهد.
87. اضطراب زیاد در جلسه امتحان باعث افت عملکرد دانش آموزان می شود.
88. دادن ضریب بیش تر به سؤال هایی که توانایی و استعداد مهم تری را می سنجند ، منطقی است.
89. نمرات خام هر امتحان در نفس خود معنای زیادی ندارند.
90. یک آزمون هر اندازه هم خوب باشد اگر به نحوه شایسته ای اجرا و نمره گذاری نشود ، روایی و اعتبار آن به خطر می افتد.
91. در آگهی هر آزمون نه تنها باید تاریخ برگزاری آن ، بلکه تعداد سؤالها و نوع آن ها را نیز مشخص کنید.
92. آموزش و ارزشیابی و نمره گذاری باید هدف های یکسانی داشته باشند.
93. تغییرات نظام آموزشی باید در راستای تغییر بنیادی نظام سنجش و ارزشیابی باشد.
94. نمره خام به تنهایی بیان کننده میزان پیشرفت یا عملکرد دانش آموزان نیست.
95. به ارزشیابی در حیطه های نگرشی و مهارتی بیش تر توجه کنید.
96. ارزشیابی باید بتواند فراگیران را در امر یادگیری کمک کند.
97. به ارزشیابی های گروهی ، به خصوص در کلاس های ابتدایی بها بدهید.


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

یک تجربه موفق آموزشی ویژه درس علوم تجربی راهنمایی

 روشی که یکی از همکاران در کلاس اجرا کرده به شرح زیر است :

1)   اعضای هر گروه موظف هستند تعدادی سوال از درس قبل با توجه به متن کتاب و شیوه‌ی طرح سوال معلم ، طراحی کرده در دفتر خود بنویسند ( بدون جواب ) و همه‌ی اعضا باید پاسخ این سوال ها را بدانند.

2)      از اعضای یک گروه می خواهیم تا برای پاسخ دادن آماده شوند.

3)      از گروه دیگری می خواهیم که سوال هایشان را از یک گروه بپرسند .( هر کدام از اعضای گروه حداقل یک سوال )

4)    تعیین درستی یا نادرستی پاسخ گروه مقابل بر عهده ی فرد سوال کننده است و او این کار را بر اساس آموخته های خود انجام می دهد و نباید به کتابش مراجعه کند.

5)    اگر احساس کردیم سوال های اصلی و کلیدی اهداف درس توسط گروه پرسش گر مطرح نشده است می توانیم ما نیز از دانش‌آموزان گروه پاسخ دهنده سوال هایی بپرسیم تا هدف ما نیز تامین شود.( البته برای این کار عجله نمی کنیم و صبر می کنیم تا گروه‌های دیگر نیز به همین شیوه سوال های خود را مطرح کنند.

6)     کیفیت پرسشهای مطرح شده را ارزیابی کرده و به صورت درجات خوب ، متوسط و ضعیف آن ها را ثبت می کنیم.

7)   در پایان ، بهترین گروه پرسش گر و بهترین گروه پاسخ دهنده را معرفی کرده و آن ها را مورد تشویق قرار می دهیم . گاهی می توان از سرگروه ها خواست که به کمک معاون خود ، قبل از ورود معلم به کلاس از اعضای گروه خود بپرسند و نمره ی هر یک از آن‌ها را همراه با معدل گروه به معلم تحویل دهند.

 

فواید این روش چیست ؟

* تمام گروه ها هر جلسه ، درس را با دقت می خوانند زیرا ممکن است یا پرسش گر باشند یا پاسخ  دهنده

* اگر ما در هر جلسه از دو  گروه بپرسیم و دو گروه نیز از آنها درس بپرسند ، در هر جلسه از چهار گروه ارزیابی بعمل آورده ایم.

* به علت ثبت معدل کل گروه ، تمام اعضای گروه سعی می کنند خوب درس بخوانند و دانش‌آموزان قوی توجه بیش تری به دانش آموزان ضعیف تر گروه خود دارند و سعی می‌کنند اشکالات آنها را رفع نمایند. ( تقویت روحیه همکاری )

* معلم فقط نظارت می کند و کل پرسش و پاسخ توسط دانش آموزان انجام می گیرد.

 * تشکیل خزانه سوال در هر گروه  


برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی 1387ساعت 17  توسط محمداوغلی  | 

طرح درس سطح شیبدار علوم سوم

 برای مشاهده طرح درس روی ادامه مطلب کلیک نمایید


ادامه مطلب

برچسب‌ها:
+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم آذر 1387ساعت 19  توسط محمداوغلی  | 


 

اوقات شرعی به افق شهرستان اهر